که بانی حقیقی فرقه نیز مزدک نام داشته [١] .
درباره ماهیت عقائد مزدکی و علل ظهور زردشت ( فسایی ) و مزدک سخنان‌ زیادی هست . از نظر اصول عقائد مسلما مزدک نیز مانند مانی " ثنوی " بوده است با تفاوتهایی که در فصل بعد درباره‌اش سخن خواهیم گفت ، و از نظر آداب و مقررات ، بر نوعی زهد و بدبینی به حیات و زندگی مبتنی بوده‌ است . کریستن سن می‌گوید : . . . نزد این طایفه ، چنانکه نزد مانویه ، اصل آن است که انسان علاقه‌ خود را از مادیات کم کند و از آنچه این علاقه را مستحکمتر می‌سازد اجتناب‌ ورزد ، از این رو خوردن گوشت حیوانات نزد مزدکیه ممنوع بود ، و درباره‌ غذا همواره تابع قواعد معینی بودند و ریاضتهایی می‌کشیدند . . . شهرستانی‌ روایت می‌کند که مزدک امر به قتل نفوس می‌داد تا آنان را از اختلاط با ظلمت نجات ببخشد ، ممکن است مراد از این قتل ، کشتن خواهشها و شهوتها باشد که سد راه نجاتند . مزدک مردمان را از مخالفت و کین و قتال باز می‌داشت . به عقیده او چون علت اصلی کینه و ناسازگاری ، نابرابری مردمان‌ است ، پس باید ناچار عدم مساوات را از میان برداشت تا کینه و نفاق‌ نیز از جهان رخت بربندد در جامعه مانوی " برگزیدگان " بایستی در تجرد بمانند و بیش از غذای یک روز و جامه یکسان چیزی نداشته باشند . از آنجا که نزد مزدکیه نیز میل به زهد و ترک دنیا موجود بوده می‌توان حدس زد که‌ طبقه عالیه مزدکیان هم قواعدی شبیه برگزیدگان مانوی داشته‌اند ولی‌ پیشوایان مزدکیه دریافتند که مردمان عادی نمی‌توانند از میل و رغبت به‌ لذات و تمتعات مادی از قبیل داشتن ثروت و تملک زنان و یا دست‌

[١] همان مدرک ، صفحه ٣٦٣ - . ٣٦٤