خدمات متقابل اسلام و ایران - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٨٠
به جای تنبیه ، گمراه شدگان را به راه راست هدایت نماید . ولی از این
نیز نتیجه مفیدی به دست نیامد . بنابراین با وجود مدت چهل سال آزار و
شکنجه ، دین مسیح در ایران موقعیت مطمئنی به دست آورد . وقتی ایام آزار
به علت اشکالاتی که در نتیجه حملات هونها و هیاطله در مشرق پیش آمده بود
به پایان رسید ، موقع برای ایجاد تشکیلات و وضع ثابت مسیحیان در ایران
به دست آمد . . . مسیحیان ایران به زودی صاحب حیات معنوی و فرهنگی
نیرومندی گردیدند که حتی آزارهایی که در قرن پنجم بوسیله یزدگرد دوم و
بهرام پنجم به عمل آمد نتوانست شکستی بر آنها وارد آورد در سلوقیه (
تیسفون ) و خصوصا در نصیبین ، مکتبهای روحانی و مذهبی به صورت
درخشانترین مکتبهای مشرق به وجود آمد ، تاسیس صومعهها باعث شد که عده
زیادی معلمین اصولی مذهبی در آن صومعهها تربیت شدند و این سنت هنوز در
صومعهها ادامه دارد ، حیات واقعی مسیحیت ایران بیشتر از نتیجه تبلیغات
آن ظاهر میشود [١] .
نویسنده مقاله فوق الذکر [٢] سپس به موضوع حیات مسیحیت در آن عصر
و قدرت تبلیغات مسیحی در آن زمان و در آخر به شکستی که در مشرق از
ناحیه اسلام بر مسیحیت وارد شد اشاره میکند و میگوید :
با یک نظر سریع به نقشهای که اخیرا آقای " ژ . دویلیه " استاد
دانشکده حقوق " نولوز " ضمن انتشار حاصل زحمت زیاد و پرفایده خویش
نشر کرده روشن میشود که چگونه مبلغینی از ایالت کلده به کشورهای
مدیترانه و دریای چین رفته و تا هندوستان جنوبی
[١] همان کتاب ، صفحات ٢١٦ - . ٢١٨ [٢] آقای پ . ژ . دومناشه .