چین برده بودند . . . سوم طریقه مانوی است که در سال ٢٢٨ میلادی آشکار شده و به زودی در ایران پیشرفت بسیار کرده و چون طریقه بی پیرایه‌ای بوده و مانویان کوشش‌ عمده در تصفیه اخلاق و تزکیه نفس و طهارت ظاهر و باطن داشته و جنبه‌ عرفانی و تجرید خاصی به طریقه خود می‌داده‌اند و از میان همه مذاهب قدیم ، حس زیبایی پسندی و جمال پرستی و جستجوی رفاه و آسایش مادی و معنوی در آن بیشتر بوده است مردم ایران به سرعت فوق العاده بدان گرویده‌اند و کسانی که بدان ایمان آورده‌اند عقیده راسخ بدان داشته اند و با همه سخت‌ گیریها که ساسانیان در برابر آن کرده اند نتوانسته‌اند آن را از میان‌ بردارند . چهارم طریقه مزدکی است که در حدود سال ٤٩٧ میلادی در ایران اعلان شده و چون اطلاعاتی که از آن به ما رسیده از کسانی است که با آن مخالف بوده‌اند نمی توان به این نکته اعتماد کرد که مزدکیان طرفدار اشتراک زن و مال و حتی تقسیم دارایی و به اصطلاح اسلامی " اباحی " بوده باشند ، و با آنکه‌ مخصوصا خسرو نوشین روان منتهای سختگیری را با آنها کرده و همه را در جایی‌ محاصره کرده و کشته است باز مزدکیان از میان نرفته و در ایران پنهانی‌ زندگی کرده‌اند . . . پنجم بودائیان که در نواحی شمال شرقی ایران ، از یک طرف همسایه‌ هندوستان و از طرف دیگر همسایه چین بوده‌اند و در ایران به آنها بدهی‌ می‌گفتند چندین مرکز عمده فراهم ساخته و مخصوصا در بامیان و بلخ بتخانه‌ های مجلل داشته اند و معبد معروف " نوبهار " بلخ که در دوره های اسلامی‌ آن را آتشکده و مرکز دین زرتشت دانسته اند مهمترین معبد بودایی آن‌ سرزمین بوده است و خانواده