آن آشنا می‌سازد ، با جان و مال خود از آن دفاع می‌کند و در راهش سربازی و جانفشانی مینماید و در همه زمینه ها خلوص نیت و از خود گذشتگی نشان‌ می‌دهد . بحث ما در این بخش درباره قسمت اول یعنی خدمات اسلام به ایران است‌ و قسمت دوم یعنی خدمات ایران و ایرانیان به اسلام را در بخش سوم این‌ کتاب متعرض خواهیم شد . اکنون با مقیاسی که به دست دادیم باید ببینیم آیا اسلام به ایران خدمت‌ کرد یا نه ؟ آیا اسلام ایران را آزاد کرد و روح تازه‌ای در پیکر ایرانی‌ دمید و تاریخ ایران را در مسیر بهتری انداخت و سبب شد استعدادهای مردم‌ این سرزمین بشکفد و ثمر بدهد ؟ یا بر عکس ایران را در اختناق فرو برد و استعدادها را راکد کرد و تاریخ ایران را در یک مسیر انحرافی انداخت و تمدن ایرانی را ضایع و تباه ساخت ؟ آیا اسلام موجب شد که ایرانیانی‌ عالیقدر در جهان علم و فلسفه و عرفان و هنر و صنعت و اخلاق ظهور کنند و بلند آوازه شوند و نامشان جهانگیر گردد ؟ یا بر عکس مانع ظهور چنین‌ مردانی شد و اگر در جهان اسلام ایرانیانی این چنین ظهور کرده اند نه از آن‌ جهت است که اسلام زمینه مساعدی فراهم کرد ، اسلام هیچ تأثیری در ظهور چنین مردانی از ایران نداشته است ، ظهور مردانی نظیر بوعلی و ابوریحان و خواجه نصیرالدین طوسی تنها و تنها مولود قریحه ایرانی و تمرد و عصیان‌ نسبت به اسلام بوده است ؟ بالاخره آیا اسلام برای ایران موهبت بود یا فاجعه ؟ آنچه قطعی و مسلم است این است که پس از ظهور اسلام و تشکیل حکومت‌ اسلامی و گرد آمدن ملل گوناگون در زیر یک پرچم به نام پرچم اسلام تمدنی‌ عظیم و شکوهمند و بسیار کم نظیر به وجود آمد که جامعه شناسی و تاریخ آن‌ را به نام تمدن اسلامی می‌شناسد . در این تمدن ملتهای گوناگون از آسیا و افریقا و حتی اروپا شرکت داشتند و سهیم بودند ایرانیان جزء مللی هستند که در این تمدن شریک و سهیمند و به اتفاق همه صاحبنظران سهم عمده از آن‌ ایرانیان است .