بود و حال آنکه زرتشتیان به محلات مخصوص زرتشتی نشین رانده شده بودند . چنین می نماید که روی هم رفته آل بویه شیعی مذهب در برابر پیروان‌ مذهبهای دیگر مسامحه و بردباری پیشه کرده بودند ، زیرا خلفای سنی و بسیاری از گماشتگان رسمی سنی مذهب را بر سر کارها بر جای می‌گذاشتند چنانکه گفتیم عامل زرتشتی کازرون نیز از جمله اینگونه کسان بود . اما آل‌ بویه بیشتر دلبستگی به سنت های عربی خاندان علی علیه السلام و فرهنگ‌ اسلامی داشتند تا به سربلندی‌های گذشته ایران ، مثلا عضدالدوله یکی از پادشاهان آل بویه در سال ٩٥٥م / ٣٤٤ ه . دستور داد تا کتیبه ای در تخت‌ جمشید به عربی بکنند . چه عاملی سبب شد که قرنها بعد از زوال سیادت سیاسی عرب ، مردم ایران‌ گرایش بیشتری نسبت به اسلام نشان بدهند ؟ آیا جز جاذبه اسلام و سازگاری‌ آن با روح ایرانی چیز دیگری در کار بوده است ؟ خود حکومتهای مستقل ایرانی که از لحاظ سیاسی دشمن حکومتهای عربی بودند بیش از حکومتهای عربی پاسدار اسلام و مؤید و مروج علمای اسلام و مشوق‌ خدمتگزاران اسلام بودند ، دانشمندان را در تألیف و تصنیف کتابهای اسلام و در تعلیم علوم اسلامی کمک می‌کردند . شور و هیجانی که ایرانیان نسبت به اسلام و علوم اسلامی در طول چهارده‌ قرن اسلام حتی در دو قرن اول که سرجان ملکم انگلیسی نام آنها را " دو قرن‌ سکوت " گذاشته است نشان دادند ، هم از نظر اسلام بی سابقه بود و هم از نظر ایران ، یعنی نه ملت دیگری غیر از ایرانی ، آنقدر شور و هیجان و عشق‌ و خدمت نسبت به اسلام نشان داده است و نه ایرانیان در دوره دیگری برای‌ هدف دیگری ، چه ملی و چه مذهبی ، این قدر شور و هیجان نشان داده اند . ایرانیان پس از استقلال بدون هیچ مزاحمتی می‌توانستند آیین و رسوم کهن‌