تفسير منهج الصادقين فى الزام المخالفين - كاشانى، ملا فتح الله - الصفحة ٢٣١ - سوره الحشر(٥٩) آيات ١٠ تا ١٩
شما أَحَداً يكى را كه محمد است يا هيچكس از مسلمانان يعنى در مخالفت نمودن با شما اطاعت ايشان نكنيم أَبَداً در هيچ وقتى از اوقات وَ إِنْ قُوتِلْتُمْ و اگر كارزار كرده شويد يعنى كه مسلمانان با شما قتال كنند لَنَنْصُرَنَّكُمْ هر آينه يارى كنيم با شما وَ اللَّهُ يَشْهَدُ و خداى گواهى ميدهد لِإِخْوانِهِمُ آنكه ايشان يعنى منافقان لَكاذِبُونَ هر آينه دروغگويانند در آنچه ميگويند يعنى آن قول را به فعل نيارند و آن شرط كردهاند با يهود بجاى نيارند كما قال لَئِنْ أُخْرِجُوا اگر بيرون كرده شوند جهودان از مدينه لا يَخْرُجُونَ بيرون نروند منافقان مَعَهُمْ با ايشان و موافقت ايشان ننمايند وَ لَئِنْ قُوتِلُوا و اگر مقاتله كرده شوند يعنى مسلمانان با ايشان كارزار كنند لا يَنْصُرُونَهُمْ يارى نكنند منافقان ايشان را وَ لَئِنْ نَصَرُوهُمْ و اگر يارى دهند اهل نفاق يهودان را يعنى بر سبيل فرض و تقدير چه آنچه خداى نفى آن فرموده وجود خارجى پيدا نميكند لَيُوَلُّنَّ الْأَدْبارَ هر آينه باز گردند بر پس پشتهاى خود يعنى بهزيمت روند ثُمَّ لا يُنْصَرُونَ پس يارى كرده نشوند بنى نضير بعد از هزيمت منافقان يعنى چون ناصران ايشان منهزم گردند ايشان منصور نگردند بلكه به عذاب جلا و قتل و سبى گرفتار شوند و گويند معنى آن است كه اگر كسانى كه باقى مانده باشند و كشته نشده از منافقان يارى دهند يهودان را هر آينه منهزم شوند و يهود را بگذارند پس اين كلام منافى لا ينصرونهم نباشد آن گه از روى امتنان خطاب باهل ايمان كرده ميفرمايد كه لَأَنْتُمْ هر آينه شما كه مؤمنانيد أَشَدُّ رَهْبَةً سختتريد از روى مرهوبيت و ترس فِي صُدُورِهِمْ در سينههاى ايشان مِنَ اللَّهِ از خداى يعنى ترس شما در دل منافقان بيشتر است از ترس خدا در دل ايشان زبده معنى آنست كه منافقان از شما بيشتر ميترسند كه از خداى ذلِكَ آن خوف و خشيت از شما مر ايشان را بِأَنَّهُمْ بسبب آن است كه ايشان قَوْمٌ لا يَفْقَهُونَ گروهيند كه نميدانند عظمت و شدت و عقوبت خدا را و اگر نه بايستى كه از او ترسيدندى نه از شما ذكر صدور دالست بر نفاق ايشان يعنى منافقان در علانيه اظهار خوف و خشيت خدا ميكنند نزد شما و حال آنكه مهابت شما در صدور ايشان بيشتر از مهابت خداست مردانه آنست كه ايشان را رعبى و ترسى از خدا باشد هم چنان كه ظاهر كلام دلالت بر آن ميكند بلكه مراد آنست كه مرهوبيت ايشان از شما سختتر است از مرهوبيت ايشان از خدايى كه اظهار رهبت او