تعليم بندگان كند و آيات را بر او خواند و احكام شرع كه سبب صلاح دنيا و عقبى است بايشان ارشاد نمايد چه اين دلالتى صريح دارد بر اينكه آنچه ميخواند و ميگويد از وحى الهيست‌ وَ إِنْ كانُوا و به درستى كه بودند اينگروه كه حالا كه قرآن‌خوانان و پاكان و آموختگانند مِنْ قَبْلُ‌ پيش از بعث محمد صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم‌ لَفِي ضَلالٍ مُبِينٍ‌ در گمراهى هويدا كه آن شرك بوده و تتبع دين جاهليت ذكر ان مخففه كه لام لفى دالست بر آن جهت مبالغه است در فرط ضلالت ايشان و اشاره بشدت احتياج ايشان بپيغمبرى كه ارشاد ايشان فرمايد و از ضلالت بهدايت راه نمايد و قوله‌ وَ آخَرِينَ مِنْهُمْ‌ عطفست بر اميين يعنى ديگر مبعوث ساخت او را در ميان جماعتى ديگر از ايشان‌ لَمَّا يَلْحَقُوا بِهِمْ‌ كه هنوز لا حق نشده‌اند بايشان اما لا حق خواهند شد و در عقب ايشان خواهند آمد مراد تابعين‌اند وَ هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ‌ و او است غالب بر همه و استوار در اقوال و افعال و در روايت صحيحه وارد شده كه چون اين آيه نازل شد اصحاب گفتند يا رسول اللَّه اين‌ها چه كسان باشند آن حضرت دست مبارك بر دوش سلمان فارسى نهاد و فرمود

لو كان الايمان عند الثريا لنالته رجال من هؤلاء

اگر ايمان بثريا بسته باشد هر آينه او را فرا گيرند مردانى كه از اين جماعت باشند يعنى اهل عجم باشند و عبد الرحمن بن ليلى روايت كند از شخصى از اصحاب رسول صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم كه هر كجا گفتى كه حدثنى رجل من اصحاب رسول اللَّه مراد وى حضرت امير المؤمنين عليه السّلام بودى كه رسول فرمود كه در خواب چنان ديدم مى‌روم و گوسفندان سياه در عقب من ميآيند و از پى آن گوسفندان سياه گوسفندى ديگر خاك رنگ پديد آمدند و متابعت كردند تعبير اين چه باشد امير المؤمنين عليه السّلام فرمود كه من تعبير اين خواب مى دانم عرب مسخر تو شوند و بعد از آن عجم نيز سر بر خط متابعت نهاده به دايره اسلام در آيند رسول فرمود كه جبرئيل همين تعبير گفت مقاتل و جمعى ديگر گفته‌اند كه مراد باين جماعت كسانى اند كه بعد از حضرت پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم باسلام در آمدند و باسلام در آيند تا روز قيامت و اين اصح و اشهر قولينست و از سهل ساعدى مرويست كه رسول صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم فرمود كه‌

ان فى اصلاب رجال من امتى رجالا و نساء يدخلون الجنة بغير حساب ثم تلا هذه الاية

و آخرين منهم لما يلحقوا بهم الخ در اصلاب مردان امت من مردانى و زنانى باشند كه بيحساب ببهشت روند و بعد از آن اين آيه را تلاوت فرمود و از ابن عمر و سعيد بن جبير مرويست كه هم العرب و كل من لا يتكلم بلغتهم من الاعاجم فان النبى مبعوث الى من شاهده و الى كل من بعدهم من العرب و العجم و اين قول از امام محمد باقر عليه السّلام نيز مروى است و بدان‌