كسانى كه وبال كيد و مكر برايشان باز ميگردد و مقتول گردند دربدر و گرفتار شوند بعذاب ابديا آنكه ايشانند مغلوبان در كيد خود مأخوذ از كايدته فكدته و اين تقريع محتمل عموم و خصوص است پس وضع ظاهر در موضع ضمير براى تسجيل است بر كفر ايشان و دلالت بر آنكه موجب حكم مذكور كفر است نه غير آن و كيد خدا عبادتست از تدبيرى براى اولياى خود تا بسبب آن اعداى خود را مغلوب و مقهور گردانند أَمْ لَهُمْ‌ آيا مر ايشانراست‌ إِلهٌ غَيْرُ اللَّهِ‌ معبودى بجز از خداى بحق تا يارى ايشان دهد و حراست ايشان نمايد از عذابى كه مكافات مكر ايشانست پس بجهة تنزيه خود مى‌فرمايد كه‌ سُبْحانَ اللَّهِ‌ منزه و مبراست خداى‌ عَمَّا يُشْرِكُونَ‌ از آنچه شرك مى‌آرند بوى و بدانكه جميع امور مذكوره بعد از ام منقطعه الزام باشد مر عبده اوثان را براى مخالفت ايشان بقران و نگرويدن بوحدت ملك سبحان و نبوت خاتم پيغمبران و انكار بعث و نشور در آن جهان و بجهة فرط عناد و طغيان ايشان بود كه بحضرت رسالت (ص) ميگفتند فَأَسْقِطْ عَلَيْنا كِسَفاً مِنَ السَّماءِ پاره از آسمان بر سر ما فرود آر اگر در وعده عذاب صادقى حق سبحانه در جواب فرمود كه‌ وَ إِنْ يَرَوْا و اگر به بينند كِسْفاً مِنَ السَّماءِ پاره از آسمان‌ ساقِطاً كه فرود آينده باشد بر سر ايشان‌ يَقُولُوا گويند از فرط طغيان و محض استكبار كه اين نه قطعه آسمانست بلكه اين‌ سَحابٌ مَرْكُومٌ‌ ابريست برهم نشسته و بهم چسبيده يعنى عناد ايشان تا غايتى است كه با وجود مشاهده آثار عذاب از كفر باز نه‌ايستند پس بجهة تهديد ايشان مى فرمايد كه چون حال ايشان در عناد و اصرار باين مرتبه است‌ فَذَرْهُمْ‌ پس واگذار و دست بدار ايشان را و بمكافات كفر و عناد ايشان ارتكاب منماى‌ حَتَّى يُلاقُوا تا وقتى كه ملاقات كنند يعنى به بينند از روى معاينه‌ يَوْمَهُمُ الَّذِي فِيهِ‌ آن روز خود را كه در آن‌ يُصْعَقُونَ‌ هلاك كرده شوند از وقوع صاعقه برايشان و بهلاكت ابدى گرفتار مراد گردند مراد نفخه اولى است كه در حين وقوع آن همه خلايق هلاك شوند آن گه بطريق بدليت وصف اينروز ميفرمايد كه‌ يَوْمَ لا يُغْنِي عَنْهُمْ‌ روزى كه نفع ندهد يعنى باز ندارد از ايشان‌ كَيْدُهُمْ‌ مگر ايشان‌ شَيْئاً چيزى را از عذاب و عقاب‌ وَ لا هُمْ يُنْصَرُونَ‌ و نه ايشان يارى كرده شوند يعنى در آن روز هيچكس يارى ايشان نكند در دفع عذاب مراد روز قيامت است‌ وَ إِنَّ لِلَّذِينَ ظَلَمُوا و بدرستى كه مر آنان راست كه ظلم كردند بر نفس خود يعنى كافر شدند عَذاباً