و آلام و غموم و موت اقربا و احبا و جز آن از انواع عاهات و آفات‌ إِلَّا فِي كِتابٍ‌ مگر آنكه ثبت كرده شده است در لوح محفوظ مِنْ قَبْلِ أَنْ نَبْرَأَها پيش از آنكه بيافرينيم نفسها را يا زمين را يا مصيبت را تا ملائكه بآن استدلال كنند بر آنكه او سبحانه عالم بالذاتست و حقايق اشياء را پيش از وقوع آن مى‌داند إِنَّ ذلِكَ‌ بدرستى كه اثبات مصايب در لوح محفوظ و ايجاد آن در آن با وجود بسيارى آن‌ عَلَى اللَّهِ يَسِيرٌ بر خدا آسانست جهت غناى او در آن از عدت و مدت و اگر چه دشوار است بر عباد پس تعليل آن و تبيين حكمت در آن مى‌نمايد و مى‌گويد كه مصايب نازله در لوح محفوظ ثبت شده‌ لِكَيْلا تَأْسَوْا تا اندوهگين نشويد و غم مخوريد عَلى‌ ما فاتَكُمْ‌ بر آنچه فوت شده باشد شما را از مال و خصب و عافيت و صحت و ساير منال‌ وَ لا تَفْرَحُوا و شادمان نگرديد بِما آتاكُمْ‌ بآنچه داده شما را از نعم مذكوره چه هر كه عالم شد به اينكه نه اندوه او را قراريست و نه فرح آن را اعتبارى نقم او بر او آسان مى‌شود و بنعم او فرحان و نازان نمى‌شود و همه همت خود را مصروف خواهد داشت در امر آخرت و همچنين اگر دانست كه آنچه فوت شده عوض آن بر خداى واجبست كه در دنيا يا در آخرت باو رساند محزون نخواهد شد از آن و اگر عالم شد به اينكه نعمتى كه باو رسيده مستلزم تكليف شكر است بر آن و ايفاى حقوق واجبه از آن فرحناك نخواهد شد و بدانكه اين آيه مشعر است بر چهار صفت اول حسن خلق زيرا كه هر كه وجود عدم دنيا نزد او مساويست حسد و معادات و نزاع كه از اسباب سوء خلقند از او مسلوب خواهد شد چه اينها از نتايج حث دنيااند دوم استحقار دنيا و اهل آن بجهت عدم فرح بوجود آن و عدم حزن بعدم آن سيم تعظيم آخرت بجهت آنكه رسيدن مصايب و نوايب مثمر ثواب دايمست كه خاليست از نواقص شوايب چهارم افتخار بخدا نه باسباب دنيا از امير المؤمنين (ع) مرويست كه هر كه باين آيه كار كند هر آينه زهد را بهر دو طرف آن فرا گيرد يعنى زاهدى تمام شود و منقولست كه مردى نزد على بن الحسين زين العابدين (ع) آمد و گفت يا بن رسول اللَّه زهد بچه معنيست فرمود كه زهد بر ده درجه است اعلى درجه آن ادنى درجه ورع است و اعلى درجه ورع ادنى درجه يقين و اعلا درجه يقين ادنى درجه رضا و جميع بواعث زهد مندرجست در آيه كريمه‌ لِكَيْلا تَأْسَوْا عَلى‌ ما فاتَكُمْ وَ لا تَفْرَحُوا بِما آتاكُمْ‌ و از حضرت امام جعفر صادق (ع) مرويست كه‌

يا بن آدم مالك تاسوا على مفقود لا يرده اليك الفوت و ما لك تفرح بموجود لا يدرك فى يدك الموت‌

چرا غمناك مى‌شوى اى فرزند آدم بر گمشده كه اندوه تو آن را باز نيارد و چرا شاد مى‌شوى بچيزى كه مرگ را از تو باز ندارد ابوذرجمهر