هيچ چيز را بلكه همين قدرت بر استغفار دارم و بس و چون خليل و اصحاب او از قوم خود تبرا كردند و روى نياز بدرگاه ملك جليل آورده گفتند رَبَّنا اى پروردگار ما عَلَيْكَ تَوَكَّلْنا بر تو توكل كرديم و اعتماد نموديم يعنى از خلق بريديم و بتو پيوستيم‌ وَ إِلَيْكَ أَنَبْنا و بسوى طاعت تو باز گشتيم‌ وَ إِلَيْكَ الْمَصِيرُ و بسوى حكم تست بازگشت همه در آخرت اين كلام متصلست بما قبل استثنا و نزد بعضى آنست كه اين دعا قول إبراهيم نيست بلكه حق سبحانه مؤمنان اين امت را بعد از نهى ايشان از موالات كفار امر ميفرمايد كه چون قطع علاقه مودت با دشمنان گرديد بگوئيد اى آفريدگار ما ما از ايشان بريديم و بلطف و كرم تو پيوستيم و از اين قبيل است قوله‌ رَبَّنا اى پروردگار ما لا تَجْعَلْنا مگردان ما را فِتْنَةً بليه و آزمايش‌ لِلَّذِينَ كَفَرُوا براى آنان كه نگرويدند يعنى ايشان را بر ما مسلط مكن و به دست ايشان ما را مفتون و معذب مگردان تا در حق ما نگويند كه اگر ايشان بر حق ميبودند بر دست ما گرفتار نميشدند يا آنكه ايشان را بر ما مستولى ساز تا ما را از دين تو در فتنه اندازند و از آن منحرف سازند يا آنكه لطف خود را شامل حال ما ساز تا بر فتنه و اذيت ايشان صبر كنيم و تابع ايشان نشويم يا نگاه دار ما را از موالاة ايشان چه اگر با ايشان در طريق موالاة سلوك كنيم گمان برند كه ما تصويب ايشان ميكنيم يا ما را مخذول مساز وقتى كه با ايشان محاربه كنيم چه اگر در آن حال ما را فروگذارى گويند كه اگر ايشان بر حق ميبودند مغلوب نميشدند و اين قريب بمعنى اولست‌ وَ اغْفِرْ لَنا و بيامرز ما را رَبَّنا اى آفريدگار ما از آنچه تفريط كرديم در راه تو إِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ بدرستى كه تو غالبى در حكم پس شر ايشان را از ما دفع كن‌ الْحَكِيمُ‌ دانايى در كار خود يعنى ما را بيامرز لَقَدْ كانَ لَكُمْ‌ بدرستى كه هست مر شما را اى اهل اسلام‌ فِيهِمْ‌ در إبراهيم و قوم او أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ خصلتى نيكو كه بآن اقتدا كنيد و تكرار بجهة مزيد حث است بر تاسى بابراهيم و گويند اول اقتدا است باقوال او و در ثانى بافعال او و مؤيد قول اول است اينكه آن را مصدر ساخته بقسم و بدل لكم گردانيده قوله‌ لِمَنْ كانَ يَرْجُوا اللَّهَ‌ يعنى بخدا كه اين اقتدا هست مر كسى را كه باشد كه اميد دارد رضاى خدا را وَ الْيَوْمَ الْآخِرَ و پاداش روز قيامت اينكلام دالست بر آنكه سزاوار نيست كه مؤمن ترك تاسى كند بابراهيم و اصحاب او و مشعر بر آنكه ترك اين اقتدا مؤذّن بسوء عقيده است و لهذا در عقب آن مى‌فرمايد كه‌ وَ مَنْ يَتَوَلَ‌ و هر كه روى‌