تفسير منهج الصادقين فى الزام المخالفين - كاشانى، ملا فتح الله - الصفحة ٢٠٤ - سوره المجادلة(٥٨) آيات ١٠ تا ٢٢
آن كسانى كه گرويدهايد إِذا تَناجَيْتُمْ چون راز گوييد با يكديگر فَلا تَتَناجَوْا پس راز مگوييد بِالْإِثْمِ وَ الْعُدْوانِ بگناه و تعدى و بيداد وَ مَعْصِيَةِ الرَّسُولِ و بنا فرمانى رسول چنانچه منافقان و جهودان مىگويند و گويند كه اين خطاب با منافقان است و معنى آيه اينكه اى كسانى كه اعتراف كردهايد بايمان و دعوى اسلام نمودهايد چون راز گوئيد چنان مگوييد كه جهودان گويند وَ تَناجَوْا و راز گوئيد بِالْبِرِّ بنيكوكارى وَ التَّقْوى و پرهيزگارى و ترسكارى از آنچه خير مؤمنان در آن نباشد و موجب معصيت رسول باشد وَ اتَّقُوا اللَّهَ و بترسيد از خداى در هر كارى كه كنيد الَّذِي آن خدايى كه شما إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ بسوى او حشر كرده خواهيد شد و شما را بر كردارها جزا خواهد داد
إِنَّمَا النَّجْوى مِنَ الشَّيْطانِ الف لام اشارت است بنجوى كه متضمن اثم و عدوان و معصيت است بدليل قوله لِيَحْزُنَ الَّذِينَ آمَنُوا يعنى جز اين نيست كه راز گفتن باثم و تعدى و عصيان از وسوسه شيطان است كه آن را در نظر شما مىآرايد و شما را بر آن ميدارد و وسوسه مىكند تا اندوهناك گرداند مؤمنانرا وَ لَيْسَ و نيست شيطان يا تناجى ايشان بِضارِّهِمْ شَيْئاً ضرر رساننده مؤمنان را بچيزى إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ مگر بفرمان خداى و بمشيت و مصلحت او كه ضررى و حادثه از مرگ و غير آن باقارب و خويشان او رساند به اين وجه كه در غزا مغلوب شوند و نزد آن حال موت برايشان مقضى گردد و موجب حزن مؤمنان شود و گويند كه امر خدا بحزن باعتبار امر او سبحانه است بسبب آنكه جهاد است و نزد بعضى اذن بمعنى علمست يعنى بدانش خداى بوقوع موت برايشان كه موجب حزن شما است وَ عَلَى اللَّهِ و بر خدا نه بغير او فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ پس بايد كه توكل كنند مؤمنان و مهم خود با حق گذارند و از راز گفتن جهود و منافق كه كردار ايشان را اعتبار نباشد باك ندارند ابن مسعود از حضرت رسول (ص) روايت كرده كه
اذا كنتم ثلثه فلا يتناجى اثنان دون صاحبهما فان ذلك يحزنه
و بروايت ابن عمر
دون الثالث
يعنى هر گاه كه شما سه كس باشيد پس بايد كه دو كس راز نگوئيد بدون صاحب خود كه شخص سيمين است چه آن موجب حزن و اندوه او ميشود و اگر چهار باشيد يا بيشتر راز گفتن رواست براى آنكه آن دو كس روادارند كه از هر يكى از ايشان پوشيده ميگردانند و از حضرت صادق (ع) روايتست كه هر كه خوابى هايل بهبيند چون بيدار شود اين آيه بخواند إِنَّمَا النَّجْوى مِنَ الشَّيْطانِ الخ و بعد