بقيع شتافتندى و روى بكاروان نهادند و غير از دوازده تن از ايشان كسى نماند حضرت رسالت (ص) فرمود بحق آن كسى كه نفس محمد بيد قدرت او است كه اگر همه بيرون ميرفتند و هيچكس از شما در مسجد نميماند از اين وادى آتشى بسوى شما روان ميگشت و همه شما را ميسوخت مقارن اينحال اين آيه نازل گشت‌ وَ إِذا رَأَوْا و چون ببينند تِجارَةً بازرگانى يعنى كاروان تاجر را أَوْ لَهْواً يا لهو و لعبى كه طبل زدنست و دست بر هم كوفتن يعنى واقف شوند بآواز طبل و دست زدن كه بجهت رسيدن كاروان مى زنند انْفَضُّوا إِلَيْها متفرق شوند از مجلس و بروند بسوى آن تجار وَ تَرَكُوكَ‌ و بگذارند ترا قائِماً در حالتى كه ايستاده بر منبر و نزد جابر بن عبد اللَّه مراد بلهو مزامير است و در سبب نزول اين آيه روايت ديگر واقع شده از مقاتلين يعنى مقاتل بن سليمان و مقاتل بن قتاده و آن اينست كه روز جمعه پيغمبر (ص) در خطبه بود كه دحيه بن خليفه كلبى كه بتجارت شام رفته بود بمدينه رسيد و در عقب او بنى خزرج و از پس ايشان زيد بن متاب نيز در رسيدند و هر نوبت كه دحيه بمدينه آمدى اكثر انواع طعام از گندم و جو و آرد و برنج و زيت و غيره بياوردى و در احجار الزيت كه موضعى بود در بازار مدينه فرود آمدى و آنجا آغاز طبل زدن كردندى تا مردم خبردار شده بخريدن امتعه او توجه نمايند و هر گاه كه اهل مدينه بر آمدن او اطلاع يافتندى همه باستقبال او بيرون رفتندى و در اين روز كه او رسيد طبل فرو كوفتند و مردمان آواز طبل شنيده از مسجد بيرون دويدند و بغير از دوازده كس كسى ديگر در مسجد نماند پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم چون اينحال مشاهده نمود فرمود

لو لا هؤلاء لسومت لهم الحجارة من السماء

اگر اينجماعت نيز رفتندى سنگها از آسمان بنام هر يك از ايشان نازل گشتى و همه را هلاك ساختى پس حق سبحانه اين آيه فرو فرستاد و ايشان را باين عتاب فرمود از ابن عباس منقولست كه در مسجد باقى نماند مگر هشت كس و ابن كيسان گفته كه يازده كس بودند و جابر بن عبد اللَّه روايت كند كه دوازده كس بودند و من يكى از آنها بودم و از قتادة نقل است كه اين عمل سه بار از ايشان صادر شد و هر سه نوبت در روز جمعه بود و بدانكه لهو در اصل لغة هر چيزيست كه مكلف را از ذكر خدا باز دارد و در اين مقام مراد طبل است از قبيل تسميه خاص باسم عام و افراد تجارت نزد ضمير بجهت آنست كه بعضى از ايشان بمجرد سماع طبل و رؤيت آن بيرون رفتند نه بقصد ابتياع متاع يا بجهت دلالت بر آنكه هر گاه انفضاض بجانب تجارت با آنكه محتاج اليه و منتفع به است مذموم باشد پس بجانب لهو اولى بذم خواهد بود و بعضى گفته‌اند كه تقدير اينست كه اذا راوا تجارة انفضوا اليها و اذا راوا الهوا انفضوا اليه پس احدهما محذوف باشد بجهت دلالت آن يكى ديگر بر آن و مراد به‌ تَرَكُوكَ قائِماً خطبه است چنان كه دانسته شد و نزد جماعتى در وقت نماز و اول اصح و اشهر