تفسير منهج الصادقين فى الزام المخالفين - كاشانى، ملا فتح الله - الصفحة ٣٩٦ - سوره الحاقة(٦٩) آيات ١٠ تا ١٩
و آله سالت اللَّه عز و جل ان يجعلها اذنك يا على
و طبرسى باسناد خود از مكحول روايت كند كه
لما نزلت هذه الاية قال النبى صلّى اللَّه عليه و آله اللهم اجعلها اذن على ثم قال على فما سمعت من رسول اللَّه شيئا فنسيته
حاصل مضمون اين روايت و ساير روايات وارده در اين آيه آنست كه چون اين آيه نزول يافت رسول صلّى اللَّه عليه و آله از آفريدگار عالم درخواست و گفت خداوندا گوش برادرم على بن ابى طالب صلوات اللَّه عليه را واعى ساز چنان كه هر چه بشنود آن را ياد گيرد و هرگز فراموش نكند پس دعاى پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله در حق على بن ابى طالب عليه السلم مستجاب شد كه هر چه از پيغمبر (ص) فرا ميگرفت هرگز فراموش نميكرد و نسيان در ذات مبارك او مدخلى نداشت و اين فضيلتى است كه در امير المؤمنين (ع) موجود است و در غير او اصحاب مفقود و چون او سبحانه مبالغه فرمود در باب تهويل قيامت و ذكر مكذبان آن بجهت تفخيم شان او و تنبيه بر تحقق آن باز سررشته كلام را بشرح احوال قيامت كشيده فرمود فَإِذا نُفِخَ فِي الصُّورِ پس چون دميده شود در صور نَفْخَةٌ واحِدَةٌ يك دميدن اسناد فعل به مصدر بجهت تقييد آنست بوحدت پس فائده زائده بر مدلول فعل داشته باشد و حسن تذكير فعل بجهة فصل جار و مجرور است ميان او و فاعل و مراد بنفخه نفخه صعقه است كه آن نفخه اولى است و نزد كلبى و مقاتل مراد نفخه ثانيه است حاصل كه چون اسرافيل بفرمان ملك جليل نفخ صور كند وَ حُمِلَتِ الْأَرْضُ وَ الْجِبالُ و برداشته شود زمين و كوهها از اماكن خود بمجرد قدرت كامله يا بتوسط زلزله يا ببادهاى سخت قَدْ كُنَّا پس در هم شكسته شوند همه زمين و كوه دَكَّةً واحِدَةً يك شكستنى يعنى همه زمين و همه كوهها بيكبار درهم شكنند و خورد و مرد گردند تا مانند گرد در هوا ناپديد شوند و گويند معنى آنست كه منبسط شوند زمين و كوه ببسطه واحده و تمام آن هموار شود كه هيچ نشيب و فراز در آن نباشد مانند اديم ممدود چه دل سبب تسويه است و از اينجاست كه گفتهاند ناقة ذكاء و ارض ذكاء يعنى ناقه كه سنام او مرتفع نباشد و مساوى ظهر او باشد و زمينى كه متسع و مستوى باشد و دكان از اين مشتق است بجهت استواى آن فَيَوْمَئِذٍ پس آن روز وَقَعَتِ الْواقِعَةُ واقع شود ساعتى واقع شونده يعنى حادث گردد قيامت وَ انْشَقَّتِ السَّماءُ و بشكافد آسمان از طرف مجره فَهِيَ يَوْمَئِذٍ پس آسمان در آن روز واهِيَةٌ سست و ضعيف بود چون پشم رنگين زده شده پس از قوت و استوارى او وَ الْمَلَكُ عَلى