تفسير منهج الصادقين فى الزام المخالفين - كاشانى، ملا فتح الله - الصفحة ٨٤ - سوره النجم(٥٣) آيات ٣٠ تا ٣٩
داد ببرادر خود تا حامل وزر او شود و قطع تصدق نموده امساك را شعار خود ساخت أَ عِنْدَهُ آيا نزديك او است عِلْمُ الْغَيْبِ دانش چيزهاى پوشيده فَهُوَ يَرى پس او ميداند كه صاحب او آنچه مىگويد از تحمل اوزار صادقست و آن وزر را از او بر خواهد داشت ايراد همزه استفهام بجهة انكار است يعنى علم بمغيبات ندارد تا صدق صاحب خود را در اين باب معلوم كند و از اين قبيل است قوله أَمْ لَمْ يُنَبَّأْ آيا خبر كرده نشده است بِما فِي صُحُفِ مُوسى بآنچه در صحيفههاى موسى است يعنى تورية وَ إِبْراهِيمَ و آنچه در صحف ابراهيم است الَّذِي وَفَّى آن ابراهيم كه نيك وفا كرد يعنى ادا نمود بر وجه اتم آنچه بر آن مامور بود از احكام الهيه كه آن تبليغ رسالت بوده و مستقل شد با عباى نبوت و غير آن از امور شرعيه يا مبالغه نمود در وفا كردن بآنچه او سبحانه باو عهد فرموده بود و او را بآن ممتحن ساخته و تخصيص توفيه باو بجهت آنست كه او متحمل چيزى شد كه غير او متحمل آن نشدندى چون تسليم كردن نفس باو سبحانه در وقت القاء او بآتش نمرود و صبر كردن وى بر آن بر وجهى كه در آن وقت جبرئيل و ميكائيل و ملك صحاب و رياح بوى ملاقات كردند و گفتند كه أ لك حاجة آيا ترا حاجتى هست فرمود كه
اما اليكم فلا
حاجت دارم اما بشما ندارم و مانند شكيبايى وى در ذبح ولد در راه او سبحانه و بطلب ضيف رفتن در هر روز مقدار يك فرسخ و او را به اكرام تمام بمهمانخانه آوردن و بنفس نفيس خود بخدمت او قيام نمودن و در روز فقد ضيف بروزه رفتن و اطلاق توفيه بجهة آنست كه تا شامل جميع وفا باشد و لهذا از حسن منقولست كه ما امر اللَّه بشيء الا وفى به يعنى بهيچ چيز او سبحانه امر نكرد او را الا كه بآن وفا نمود از حضرت رسالت (ص) مرويست كه
الا اخبركم لم سمى اللَّه خليله بالذى وفى قالوا بلى يا رسول اللَّه قال لانه كان يقول اذا اصبح و امسى فَسُبْحانَ اللَّهِ حِينَ تُمْسُونَ الا قوله وَ حِينَ تُظْهِرُونَ
يعنى آيا شما را خبر دهم كه چرا حق سبحانه را تسميه فرمود بالذى وفى گفتند بلى يا رسول اللَّه فرمود كه زيرا كه در صبح و شام ميگفت كه فَسُبْحانَ اللَّهِ حِينَ تُمْسُونَ تا بقوله وَ حِينَ تُظْهِرُونَ و گفتهاند كه توفيه آن بود كه وفا نمود بسى خير ده در سورة التوبة كه آن التَّائِبُونَ است تا آخر و ده در احزاب كه آن إِنَّ الْمُسْلِمِينَ است تا آخر و ده در سورة المؤمن است و آن قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ است تا آخر و از عطا منقولست كه مراد وفا كردنست باركان اسلام كقوله تعالى وَ إِذِ ابْتَلى إِبْراهِيمَ رَبُّهُ بِكَلِماتٍ فَأَتَمَّهُنَ ابو بكر وراق گفته مراد مضمون أَسْلَمْتُ لِرَبِّ الْعالَمِينَ است در جواب امر حق سبحانه باو كه اسلم و تقديم موسى بذكر بسبب آنست كه صحف وى اكثر و اشهر است نزد اهل كتاب حاصل معنى آنكه آيا وليد يا عثمان خبر دادند بآنچه در صحف ابراهيم و موسى است پس بيان ما فى الصحف