قامــوس المعـــارف
 
٠ ص
١ ص
٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص
٣٧٧ ص
٣٧٨ ص
٣٧٩ ص
٣٨٠ ص
٣٨١ ص
٣٨٢ ص
٣٨٣ ص
٣٨٤ ص
٣٨٥ ص
٣٨٦ ص
٣٨٧ ص
٣٨٨ ص
٣٨٩ ص
٣٩٠ ص
٣٩١ ص
٣٩٢ ص
٣٩٣ ص
٣٩٤ ص
٣٩٥ ص
٣٩٦ ص
٣٩٧ ص
٣٩٨ ص
٣٩٩ ص
٤٠٠ ص
٤٠١ ص
٤٠٢ ص
٤٠٣ ص
٤٠٤ ص
٤٠٥ ص
٤٠٦ ص
٤٠٧ ص
٤٠٨ ص
٤٠٩ ص
٤١٠ ص
٤١١ ص
٤١٢ ص
٤١٣ ص
٤١٤ ص
٤١٥ ص
٤١٦ ص
٤١٧ ص
٤١٨ ص
٤١٩ ص
٤٢٠ ص
٤٢١ ص
٤٢٢ ص
٤٢٣ ص
٤٢٤ ص
٤٢٥ ص
٤٢٦ ص
٤٢٧ ص
٤٢٨ ص
٤٢٩ ص
٤٣٠ ص
٤٣١ ص
٤٣٢ ص
٤٣٣ ص
٤٣٤ ص
٤٣٥ ص
٤٣٦ ص
٤٣٧ ص
٤٣٨ ص
٤٣٩ ص
٤٤٠ ص
٤٤١ ص
٤٤٢ ص
٤٤٣ ص
٤٤٤ ص
٤٤٥ ص
٤٤٦ ص
٤٤٧ ص
٤٤٨ ص
٤٤٩ ص
٤٥٠ ص
٤٥١ ص
٤٥٢ ص
٤٥٣ ص
٤٥٤ ص
٤٥٥ ص
٤٥٦ ص
٤٥٧ ص
٤٥٨ ص
٤٥٩ ص
٤٦٠ ص
٤٦١ ص
٤٦٢ ص
٤٦٣ ص
٤٦٤ ص
٤٦٥ ص
٤٦٦ ص
٤٦٧ ص
٤٦٨ ص
٤٦٩ ص
٤٧٠ ص
٤٧١ ص
٤٧٢ ص
٤٧٣ ص
٤٧٤ ص
٤٧٥ ص
٤٧٦ ص
٤٧٧ ص
٤٧٨ ص
٤٧٩ ص
٤٨٠ ص
٤٨١ ص
٤٨٢ ص
٤٨٣ ص
٤٨٤ ص
٤٨٥ ص
٤٨٦ ص
٤٨٧ ص
٤٨٨ ص
٤٨٩ ص
٤٩٠ ص
٤٩١ ص
٤٩٢ ص
٤٩٣ ص
٤٩٤ ص
٤٩٥ ص

قامــوس المعـــارف - مدرس تبريزى، محمدعلى - الصفحة ٤٤٤

ميان ايشان فرستاده و ايشان هم پيغمبران خود را كشته و بدين جهت مستحق سخط الهى شده و سيل عرم را بديشان بگماشت و اين سيل را از آن جهت «عرم» مى نامند كه عرم نام آن موضع بود كه سدّ آب اهل سبا بوده و آب ايشان و باغات ايشان همه از آن موضع بود. و در بستان السياحة[ر.ض] گويد: شهرى است از يمن كه مردمانش عرب و زيدى مذهب و زنانشان در مقاربت حكم باكره داشته و به جهت عصيان مورد غضب خداوند قهّار بوده و مدت ها خراب مانده و بعد از مدت هاى مديدى بازهم آباد و به نام بانى خود، سبا ابن يشحب ابن يعرب، موسوم گرديد. و احمد رفعت[ر.ض] گويد: سباء نام شهرى است در ساحل شرقى عربستان كه به شبك نيز موسوم بوده و مقرّ حكومت زنى سباءنام بوده است و هم نام پسر يشحب ابن يعرب ابن قحطان كه نام ديگرش عبدشمس و بانى سدّ مأرب و شهر مأرب و بعد از وفات پدر جانشين وى گرديده و پسران او، حمير و كهلان هم ـ كه اوّلين ملوك حميريّه و كهلانيّه مى باشند ـ بعد از وفاتش خلف وى گرديدند. و گاه است كه شهر مأرب را نيز سبا گويند كه در زمان امپراطورى روما و بطالسه مصريّه حكمرانان مصر در قرن ٤ تا ١ ق.م مركز تجارت بصره و عدن و سوريّه بوده و مردمانش غنى ترين اقوام عربستان و حايز طلا و نقره بى پايان مى بوده اند و همين شهر در ٣٢٥٣ خلقتى ـ مطابق ٢٣٤١ مقدّم ميلادى ـ از صدمه سيل عَرِم خراب گرديد. و طريحى [ر.ض] گويد كه سبا نام پسر يشحب ابن يعرب ابن قحطان بوده، پس شهر مأرب را، كه به مازن نيز موسوم و در سه منزلى صنعا و در نزديكى يمن و پايتخت بلقيس بوده، سبا گفتند.

سبائيّه ـ به نوشته احمد رفعت[ر.ض]، عنوان يكى از طوايف شيعه كه از جمله ٧٣ فرقه امت مرحومه و تابع عبدالله ابن سبا كه درباره حضرت على(عليه السلام) افراط كرده و به الوهيّتش معتقد بوده و مى گويند كه ابن ملجم آن حضرت را نكشته و آن كه به دست آن ملعون كشته شد، يكى از شياطين بوده و خود آن حضرت در ابر مختفى و رعد، آواز او و برق تازيانه اش مى باشد و در آخرالزمان هم آن حضرت به زمين فرود آمده و اصلاح امور عامه خواهد فرمود. و اصحاب اين فرقه به تناسخ ارواح در هنگام موت قائل هستند و گويند كه آن حضرت جمعى از اصحاب عبدالله را گرفت و خود عبدالله به ساباط مداين[نزديك بغداد ] گريخت. پس حضرت فرمود زمين را كنده و پر آتش نموده و ايشان را در آتش انداختند. پس ايشان گفتند يقين ما زياده شد كه تو خدايى زيراكه حضرت رسول فرموده كه خداى تعالى بندگان را به آتش عقوبت مى كند.

سباب ـ (چو كتاب) موضعى است در مكّه.

سبّابه ـ (چو علاّمه) زن بسيارفحش و نام انگشت متّصل به انگشت بزرگ كه در وقت سبّ و دشنام دادن حركتش مى دهند.(عر)

سبات ـ (ل) سامريّه[ر.م] و (چو شمار) خواب و استراحت و در اصطلاح اطبّا، تنها خوابِ گران و دراز را گويند.(عر)

سباخ ـ (چو كتاب) نان خورش[ر.م].

سباده ـ (چو شماره) سنباده.

سباروك ـ (چو قبادوز) كبوتر.

سبارى ـ (چو شكارى)سپارى[ر.م] با باى پارسى.

سباريدن ـ (چو رَسانيدن) شكافتن.

سباست ـ (ل) به نوشته احمد رفعت[ر.ض]، نام قديمى شهر سيواسدر تركيه و ولايت سيواس و در اواخر شهر سامريّه[ر.م] را نيز بدين اسم مسمّى مى داشته اند.

سباغ ـ (چو چراغ) پنير و ماست و نان خورش[ر.م] و ديوار.

سبال ـ باران باموقع.

سبايل ـ (چو قبايل) ولايت قندهار.

سبب ـدر اصل لغت عربى، حبل و ريسمان و در عرف عام، واسطه و هرآنچه به دستيارى آن به چيزى ديگر توان رسيد و در اصطلاح فلاسفه، هر چيزى كه وجود چيزى ديگر منوط و وابسته بدو باشد خواه داخل در ماهيّت باشد، همچو: ماده و صورت يا نه، مانند مؤثّر و فاعل و غايت، و سبب بدين معنى را به پارسى «انگيزه» و «شوه» و «برون» و «كنيده» و «كيوده» و«شوند»گويند و در اصطلاح اطبّا، تنها فاعل و مؤثر در بدن انسانى را گويند و در اصطلاح عروضى آن، رجوع به «بحر» عروضى شود.