قامــوس المعـــارف - مدرس تبريزى، محمدعلى - الصفحة ٤٣٠
ساسان ابن بهمن چون طريق تجرّد و تفرّد پيش گرفته و راه فقر همى رفت، بدين اسم اختصاص يافت كه ساسان به معنى گدا باشد و اين بعد از آن بود كه بهمن دختر خود، هماى، را ـ كه زنش هم بوده ـ وليعهد خود گردانيد، پس پسرش ساسان به جهت خوف جان از هماى ـ كه هم مادر و هم خواهرش بود ـ به كوهسار گريخته و گدايى و سياحت پيش گرفته و بدين اسم مسمّى گرديد و به زعم بعضى، ساسان ابن بهمن را نيز پسرى بود ساساننام و بابك، والى فارس، دختر خود را به وى داده و بعد از اين فرزندان او ـ كه نبيره هاى بابك مى باشند ـ مُلك را فروگرفته و ساسانيان ايشانند.
ماده٢. اين طبقه را اكاسره نيز گويند بهواسطه آنكه نوشيروان عادل ـ كه يكى از ايشان است ـ كسرى لقب داشت و فرزندانش به جهت انتساب با وى خودشان را به همين لقب ملقّب مى داشتند و چون روزگارى بر اين گذشت جميع ساسانيان را اكاسره گفتند كه جمع كسرى ـ معرّب خسرو ـ است و به معنى واسع الملك باشد و به كسر كاف در لغت عجم هريك از اين سلاطين را گويند.
ماده ٣. احمد رفعت عثمانى[ر.ض] گويد: طبقه ساسانيان در ٢٣٠ ميلادى بهواسطه غلبه اردشير ابن ساسان از امراى فرس به اشكانيان تشكيل يافته و در ٦٥٢ ميلادى ـ مطابق ٣٢ هجرى ـ از سطوت اسلاميان منقرض گرديدند و پايتخت ايشان غالباً مداين نزديك بغداد بوده است و از عده ايشان نامى نبرده و بنابراين تمامى دوره سلطنت ايشان ٤٢٢ سال مى باشد و به نوشتهناسخ التواريخ[ر.ض]، ٣٢ تن از ايشان تخميناً در مدت ٤٨٥ سال موافق لوحه ذيل حكمران بوده اند:
١. اردشير ٢٥سال
٢. شاپور ٣٠ سال
٣.هرمز ١سال
٤. بهرام ٣سال
٥. بهرام ابن بهرام ٤سال
٦. بهرام ابن بهرام ابن بهرام ٩سال
٧. نرسى ٧سال
٨. هرمز ٧سال
٩. شاپور ذوالاكتاف ٩٢سال
١٠. اردشير ٤سال
١١. شاپور ٢١سال
١٢.بهرام ٣سال
١٣. يزدجرد ٢٢سال
١٤. بهرام گور ٢٣سال
١٥. يزدجرد ١٩سال
١٦. هرمز ٢٠سال
١٧. فيروز ٢٦سال
١٨. بلاش ٤سال
١٩.قباد ٤٣سال
٢٠. نوشيروان ٤٨سال
٢١. هرمز ١٢سال
٢٢. پرويز ٣٨سال
٢٣. شيرويه ٧ماه
٢٤. اردشير ابن شيرويه ١٨ماه
٢٥. شهريزاد ٤٠روز
٢٦. جوانشير ١سال
٢٧. پوران دخت ١٦ماه
٢٨. فيروز ملقّب به جشنده چند روز
٢٩. آزرميدخت ٤ماه
٣٠. كسرى ابن مهرجيش چند روز
٣١. خورزاد ابن پرويز چند روز
٣٢. فيروز ابن مهران يك روز
٣٣. فرّخ زاد ابن خورزاد يك ماه
٣٤. يزدجرد ابن شهريار ابن پرويز ٢٠سال
و مخفى نماند كه بنابراين ٣٤ تن مى باشند. پس اينكه در فهرست ناسخ التواريخ[ر.ض] به ٣٢ بودن ايشان تصريح كرده، شايد از اين راه است كه بعضى از ايشان را به جهت غايت قلّت مدت حكمرانى اش داخل شماره نكرده. و ايضاً جلوس اردشير ـ كه اوّلين اين طبقه است ـ به نوشته ناسخ[ر.ض]، در ٥٧٦١ هبوطى بوده و همين كه مدت سلطنت هريك را به تاريخ جلوس او علاوه نموديم،