قامــوس المعـــارف - مدرس تبريزى، محمدعلى - الصفحة ٢٠٧
خط اشگ ـ يا خط خطر; نام خط پنجم است از هفت خط جام جم[ر.م].
خط اوّل ـ حرف الف و مكّه معظّمه و عرش اعظم.
خط بسر بردن; خط بسر خود دادن ـ موچلكا]ر.م [است.
خط بصره ـ نام خط سيّم از جمله هفت خط جام جم[ر.م].
خط بطلان كشيدن ـ ]خط بر روى نوشته اى كشيدن كه حكايت از باطل كردن آن نوشته كند(لغت نامه دهخدا)[.
خط بغداد ـ خط دويّم و يا اوّل از هفت خط جام جم[ر.م].
خط پهلوى ـ در آثار عجم[ر.ض گفته كه در زمان اردشير بابكان نخستين پادشاه ساسانى در قرن ٣م ] خط مسمّى به «ميخى» متروك گرديده و خط پهلوى رواج يافت، و خط پهلوى هم بر دو قسم است: يكى را «ساسانى» ناميده و ديگرى را «عراقى» گويند و به هر دو قسم كتابت وتكلّم مى نموده اند، و در آن زمان خط يونانى هم در ايران رواجى داشته و عدد حروف هر دو قسم پهلوى هيجده و هريك از آن دو قسم بعضى از حروف را ندارند و عدد حروف خط يونانى ـ كه بسيار شبيه به خط انگليسى بوده و مانند آن به نام بزرگ و كوچك به دو قسم نگارش يابد ـ بيستودو و در آن نيز پاره اى از حروف نيست و ما در جدولى به جهت زيادت بصيرت حروف دو قسم ساسانى و عراقى از خط پهلوى را با دو رقم بزرگ و كوچك خط يونانى مى نگاريم تا شكل حروف آنها معلوم بوده و هر حرفى كه در كلماتشان يافت نمى شود، مكشوف گردد:
و مخفى نماند كه صورت واو و راى قرشت در رقم ساسانى خط پهلوى يكى و به مدد قراين از يكديگر امتياز يابند و حرف بيستم از حروف يونانى را «يو» مى گويند و اين چون در كلمات واقع شود، صداى واو مى كند و در انگليس هم يك حرف است كه صداى واو مى كند و نام آن هم «يو» مى باشد و شكل آن هم با شكل رقم كوچك «يو» كه در يونانى است، مشابه است بلكه چنانچه اشاره نموديم اكثر حروف خط يونانى با حروف انگليسى و فرانسوى مشابهت دارند و چون يونانى اقدم است، معلوم مى شود كه انگليسى و فرانسوى هم از آن اقتباس شده، خصوصاً كه وضع نوشتن اين خط هم مثل آن دو خط از چپ به راست است.
خط ثلث ـ خطى بوده قريب به خط نسخ معروف كه در سوّم حصّه اصول قلم باشد.