قامــوس المعـــارف
 
٠ ص
١ ص
٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص
٣٧٧ ص
٣٧٨ ص
٣٧٩ ص
٣٨٠ ص
٣٨١ ص
٣٨٢ ص
٣٨٣ ص
٣٨٤ ص
٣٨٥ ص
٣٨٦ ص
٣٨٧ ص
٣٨٨ ص
٣٨٩ ص
٣٩٠ ص
٣٩١ ص
٣٩٢ ص
٣٩٣ ص
٣٩٤ ص
٣٩٥ ص
٣٩٦ ص
٣٩٧ ص
٣٩٨ ص
٣٩٩ ص
٤٠٠ ص
٤٠١ ص
٤٠٢ ص
٤٠٣ ص
٤٠٤ ص
٤٠٥ ص
٤٠٦ ص
٤٠٧ ص
٤٠٨ ص
٤٠٩ ص
٤١٠ ص
٤١١ ص
٤١٢ ص
٤١٣ ص
٤١٤ ص
٤١٥ ص
٤١٦ ص
٤١٧ ص
٤١٨ ص
٤١٩ ص
٤٢٠ ص
٤٢١ ص
٤٢٢ ص
٤٢٣ ص
٤٢٤ ص
٤٢٥ ص
٤٢٦ ص
٤٢٧ ص
٤٢٨ ص
٤٢٩ ص
٤٣٠ ص
٤٣١ ص
٤٣٢ ص
٤٣٣ ص
٤٣٤ ص
٤٣٥ ص
٤٣٦ ص
٤٣٧ ص
٤٣٨ ص
٤٣٩ ص
٤٤٠ ص
٤٤١ ص
٤٤٢ ص
٤٤٣ ص
٤٤٤ ص
٤٤٥ ص
٤٤٦ ص
٤٤٧ ص
٤٤٨ ص
٤٤٩ ص
٤٥٠ ص
٤٥١ ص
٤٥٢ ص
٤٥٣ ص
٤٥٤ ص
٤٥٥ ص
٤٥٦ ص
٤٥٧ ص
٤٥٨ ص
٤٥٩ ص
٤٦٠ ص
٤٦١ ص
٤٦٢ ص
٤٦٣ ص
٤٦٤ ص
٤٦٥ ص
٤٦٦ ص
٤٦٧ ص
٤٦٨ ص
٤٦٩ ص
٤٧٠ ص
٤٧١ ص
٤٧٢ ص
٤٧٣ ص
٤٧٤ ص
٤٧٥ ص
٤٧٦ ص
٤٧٧ ص
٤٧٨ ص
٤٧٩ ص
٤٨٠ ص
٤٨١ ص
٤٨٢ ص
٤٨٣ ص
٤٨٤ ص
٤٨٥ ص
٤٨٦ ص
٤٨٧ ص
٤٨٨ ص
٤٨٩ ص
٤٩٠ ص
٤٩١ ص
٤٩٢ ص
٤٩٣ ص
٤٩٤ ص
٤٩٥ ص

قامــوس المعـــارف - مدرس تبريزى، محمدعلى - الصفحة ٣١٠

اثبات خلافت سيّد عبدالله مذكور مناقشات بسيار بوده و نافين خلافت گويند كه مقصود از «ذَهَبَ عبدالله» در كلام مذكور خواجه، چنانچه ظاهر مفهوم لغوى آن است كه عبدالله پى كارش رفته و مرتد شده و از زمره مريدان خارج گرديده است و الحال خود را درصدد ارشاد مى دارد و بيعت به دست او باطل است. و مثبتين خلافت ـ كه پيروى عبدالله را كرده و مرشد و پير طريقتش دانستند ـ گفتند كه معنى «ذَهَبَ» در كلام مذكور خواجه «طلا شد» است و حال آنكه اين معنى محض غلط و منافى قواعد لغت و اهل لسان است و در هيچ جا ديده نشده كه در زبان عرب اسمى را به صورت يكى از مشتقات فعليّه آورده و بازهم همان معنى اسمى اوّلى را منظور نظر دارند و در اين حال بايد «نَحُسَ» يعنى «مس شد» و «نَقَرَ» يعنى «نقره شد» و «عَنَبَ» يعنى «انگور شد» و مانند اينها صحيح بوده و متكلم به آنها مورد طعن و دقّ نباشد. و بالجمله سلسله مذكوره از سلاسل معروفيّه را به همان جهت مذكوره و اختلاف در ترجمه كلام مذكور خواجه اسحاق، ذهبيه اغتشاشيّه گويند. خلاصه بعد از فوت سيّد محمد نوربخش مذكور، شيخ شمس الدين محمد ابن يحيى ابن على جيلانى لاهيجى نوربخشى متخلّص به اسيرى در شيراز رحل اقامت انداخته و خانقاهى عالى بنا نهاده و به نوريّه موسومش ساختند و در همان خانقاه هم مدفون گرديده و شرحى مفاتيح الاعجاز نام بر گلشن راز اثر شيخ محمود شبسترى در عرفان نوشته و در آن شرح سلسله خود را در ضمن شرح اين بيت:

«مجرّد شو ز هر اقرار و انكار *** به ترسازاده ده دل را به يك بار»

بدين عبارت بيان كرده: چون به مركز دايره وجود كه كامل و هادى زمانه است، سلسله او منجر شد ذكر سلسلة الذهب نمودن ـ كه مانند زر سرخ از همه غشّ ها پاك است ـ مناسب نمود. بدان كه اين فقير ـ كه محمد ابن يحيى ابن على لاهيجى ام ـ مريد سيّد محمد نوربخشم و او هم مريد خواجه اسحاق ختلانى و او مريد سيّد على همدانى و او مريد شيخ محمود مزدقانى و او مريد شيخ علاءالدوله سمنانى و او مريد شيخ نورالدين عبدالرحمان اسفرايينى و او مريد شيخ احمد ذاكر جورفانى و او مريد شيخ على ابن لالا و او مريد شيخ نجم الدين كبرى و او مريد شيخ عمار ابن ياسر اندلسى و او مريد شيخ ابونجيب سهروردى و او مريد شيخ احمد غزالى و او مريد شيخ ابوبكر نسّاجطوسى و او مريد شيخ ابوالقاسم گركانى و او مريد شيخ ابوعثمان مغربى و او مريد شيخ ابوعلى كاتب و او مريد شيخ ابوعلى رودبارى و او مريد شيخ جنيد بغدادى و او مريد شيخ سرى سقطى و او مريد معروف كرخى و او مريد حضرت سلطان سرير ارتضى على ابن موسى الرضا(عليهما السلام) است. و بالجمله بعد از شرح سلسله نوربخشيّه و صفويّه و نعمة اللّهيّه گويد كه سلسله ششم، سلسله ذهبيّه كبرويّه اند كه به ابوالجنّاب نجم الدين كبرى خيوقى خوارزمى ـ كه شيخ هشتم سيّد محمد نوربخش مى باشد چنانچه در سلسله فوق مبيّن گرديد ـ منسوب و نام او محمود يا احمد ابن عمر بوده و در ٦١٦ يا ٦١٨ هجرى درگذشت و سلسله هفتم، ذهبيّه اغتشاشيّه است كه به سيّد عبدالله مشهدى برزش آبادى منسوب هستند، به شرحى كه نگارش يافت.

تا اينجا خلاصه كلام طرايق الحقايق[ر.ض] بوده و در بستان السياحة[ر.ض] به قول مطلق بدون اينكه به يكى از دو قيد مذكور كبرويّه و اغتشاشيّه مقيّد نموده باشند، گويد: از اشخاصى كه خود را به سلسله ذهبيّه منسوب مى داشتند، استماع نمود كه چون در آن سلسله از اهل سنّت كسى داخل نشده و همگى بزرگان ايشان شيعه مخلص و چون زر خالص بوده اند لهذا بدين اسم اختصاص يافته اند. پس گويد كه اين كلام بسيار مستقيم است. شخصى كه به احوال سلاسل مشايخ عظام دانا و بر طريقه ايشان بينا است چنين سخن نمى گويد و از اين صورت بى معنى طريقت نمى جويد زيراكه فقراى سلسله علّيّه نعمة اللّهيّه و نوربخشيّه و بكتاشيّه و امثالهم جمله بر اينند كه در سلسله ايشان از جماعت سنيان و غيره كسى داخل نشده بلكه عرفاى محققين فقراى اهل سنت را از جمله صوفيّه نشمرده و ايشان را صوفى حقيقى نگفته اند، چنان كه اين