خط شاقولى ـ عبارت از ريسمانى است كه بر گلوله مسين و مانند آن بسته شده و آزاد افتاده باشد. پس طول تمامى آن ريسمان در خط مستقيم، و كجى و راستى درب و ديوار را با متوازى بودن آن مكشوف دارند.

خط شب ـ خط ازرق[ر.م] است.

خط شجرى ـ يا خط سروك; مبتنى بر ترتيب كلمات هشتگانه ابجدى و بدين طريق است كه نخست خطى طولى كشيده و از چپ و راست خطوط كج به طريق شاخه ها بر آن كشند و بايد ملاحظه كرد كه حرفى كه مقصود نوشتن آن است، در كدام يك از كلمات ابجدى است. پس كلمات پيش از آن كلمه را شمرده و به شماره آنها خط كج به طور شاخه در طرف راست همان خط طولى مى كشند، چنانچه اگر پيش از آن كلمه كلمه ديگرى نباشد مثل اينكه حرف مقصود يكى از حروف چهارگانه خود ابجد باشد، طرف راست همان خط طولى ساده مانده و چيزى ننويسند. پس از آن حروف كلمه اى را كه حرف مقصود در آن است، تا خود حرف مقصود شمرده و به عدد آنها خط كج به طور شاخه در طرف چپ همان خط طولى مى كشند و هكذا حروف مابعدى را هم به همين طراز مى نويسند. پس «محمّد» را چنين بايد نوشت:

زيراكه حرف اوّل اين اسم شريف در كلمن است و در كلمات ابجدى پيش از كلمن سه كلمه است، پس به عدد هريك از اين سه كلمه خط كجى به طور شاخه در طرف راست خط طولى كشيديم. بعد از آن عدد حروف كلمن را تا ميم ـ كه حرف مقصود است ـ شمرديم، آن هم سه شد. پس به همين عدد خط كجى در طرف چپ همان خط طولى كشيديم و بدين قرار در حروف مابعدى. و ازآن رو كه حرف دال ـ كه حرف آخرين است ـ در خود ابجد بوده و پيش از آن كلمه ديگر نبود، پس طرف راست خط طولى چهارم ساده و خالى مانده و به عدد حروف ابجد ـ كه تا حرف مقصود چهار است ـ چهار خط كج در طرف چپ خط طولى نگاشته آمد.

خط شكسته ـ خط منكسر[ر.م] و خطى معروف ديگرى است شبيه به خط نستعليق.

خط شمشيربند ـ نوشته اى كه در آن خوف و خطر بسيار باشد.

خط طبيعى ـ به ترتيب الف ب اين است:

خط طير ـ خط مرغ[ر.م] است.

خط عددى ـ به اين نحو است كه به جهت هر حرفى دو رقم هندسه نويسند: اوّل، رقم كلمه ابجد كه حرف مقصود در چندمين كلمات ابجدى است و دويّم، رقم