سرگين ـ (ر.ف) كه زبل و فضله ستور و معرّب آن «سرجين» و «سرگين» بوده و به پارسى «چمين» و «چامين» و «گسته» هم گفته و قسم خشك آن را «نحوشا» و «نحوشاد» و «نحوشاك» ناميده و مطلق آن را به عربى «روث» گويند.

سرگين غلتان; سرگين غلطان; سرگين گردان; سرگين گردانك ـجُعَل [ر.م] معروف.

سرلاب ـ (چو گلدان) اسطرلاب[ر.م].

سرلاد ـ (چو فرهاد) رجوع به تركيبات «سر» شود.

سرم ـ (چو گرم) به نوشته برهان[ر.ض، كنگرهر.م] و به فرموده تحفه[ر.ض] و مخزن[ر.ض، فشاغر.م] است; رجوع بدانجا شود.

سرما ـ (ر.ف) و آن را «چم»نيز گويند.

سرماريزگى; سرماريزه ـ هواى متصل به زمين كه از غايت سرما فسرده گردد و هم قطراتى است مثل برف كه به غايت نازك و ريزه بوده و در شدت سرما از هوا مى ريزد.

سرماسود ـ بلاد ييلاق.

سرمافزاى ر تاريخ جلالى.

سرماح ـ (ل) قلعه محكمى است در كوه هاى مابين همدان و خوزستان.

سرمارى ـ (چو گلدانى) دهى است در سه فرسخى بخارادر ازبكستان و قلعه اى است بزرگ و ولايتى است سترگ مابين تفليسدر ارمنستان و اخلاط در تركيه.

سَرماشِق ـ (ر) عشقه[ر.م و لبلابر.م].(كى)

سَرمامَك ـ رجوع به تركيبات «سر» نمايند.

سرمج ـ (چو عنبر) اسبناخ رومى[ر.م].

سرمد ـ (ق) هميشه و شب دراز و دهى است در فارس و نام يكى از نواحى حلب و «سرمدى» هر چيزى را گويند كه نه اوّل داشته باشد و نه آخر و ازاين رو از صفات خاصه حضرت بارى مى باشد و آن را به پارسى «هرگزى» گويند.(عر)

سرمش ـ (چو مجلس) زردآلوى خشكى كه مغز بادام در درون آن كنند.

سرمق ـ (چو عنبر) طاس[ر.م و پنگانر.م] و مرزنجوش و اسبناخ رومى[ر.م] و شهرى است در ناحيه استخردر فارس.

سرمك ـ (ق) اسبناخ رومى[ر.م].

سُرَّ مَن را; سُرَّ من رَاى ر سامرا.

سرموتك ـ (چو بدصورت) شور و غوغا.

سرمه ـ (چو هرزه) اسبناخ رومى[ر.م] و يا گياهى است ديگر و (چو غنچه) دهى است در فارس مركز سرمه به معنى معروف كه به عربى «كُحل» و «اِثمِد» و «كحل جلا» و «كحل اصفهانى» و «كحل سليمانى» گفته و به يونانى «طمساوس» و به لاتينى و سريانى «صديدا» و به رومى «كوخلن» و به هندى «انجن» گويند و در تحفه[ر.ض] در بيان ماهيت آن در تحت عنوان «اثمد» كه نام عربى آن است، گويد: سنگى است سياه با رصاصيّت و اهل اكسير كيمياگرى گويند: چون چند روز با صابون سبك نمايند، قلعى خوب مى شود و بهترين آن اصفهانى است كه از نواحى قُهپايهكهپايه خيزد و در مخزن الادويه]ر.ض [قدرى بسط داده و مى فرمايد: سنگى است برّاق صفايحى كه اصناف و الوان مى باشد; صنفى سياه تيره و صنفى از آن اندك كمتر و برخى سياه اندك مايل به بنفشى و بعضى سفيد سرخ و بعضاً سفيد نيز ديده شده و معدن آن در بسيارى از بلاد موجود است، مانند اصفهان كه بهترين همه جاها است، خصوصاً آنچه از نواحى قُهپايه آنجا آرند، پس از آن مغرب نواحى شمال غربى افريقا و مصر و غيرها. و سنگ مذكور مخلوط به اسرب]سرب [مى باشد و لهذا ملمّع و برّاق است و چون با نقره بگدازند نقره را شكننده سازد و بهترين آن آن است كه خوب و سياه