قامــوس المعـــارف
 
٠ ص
١ ص
٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص
٣٧٧ ص
٣٧٨ ص
٣٧٩ ص
٣٨٠ ص
٣٨١ ص
٣٨٢ ص
٣٨٣ ص
٣٨٤ ص
٣٨٥ ص
٣٨٦ ص
٣٨٧ ص
٣٨٨ ص
٣٨٩ ص
٣٩٠ ص
٣٩١ ص
٣٩٢ ص
٣٩٣ ص
٣٩٤ ص
٣٩٥ ص
٣٩٦ ص
٣٩٧ ص
٣٩٨ ص
٣٩٩ ص
٤٠٠ ص
٤٠١ ص
٤٠٢ ص
٤٠٣ ص
٤٠٤ ص
٤٠٥ ص
٤٠٦ ص
٤٠٧ ص
٤٠٨ ص
٤٠٩ ص
٤١٠ ص
٤١١ ص
٤١٢ ص
٤١٣ ص
٤١٤ ص
٤١٥ ص
٤١٦ ص
٤١٧ ص
٤١٨ ص
٤١٩ ص
٤٢٠ ص
٤٢١ ص
٤٢٢ ص
٤٢٣ ص
٤٢٤ ص
٤٢٥ ص
٤٢٦ ص
٤٢٧ ص
٤٢٨ ص
٤٢٩ ص
٤٣٠ ص
٤٣١ ص
٤٣٢ ص
٤٣٣ ص
٤٣٤ ص
٤٣٥ ص
٤٣٦ ص
٤٣٧ ص
٤٣٨ ص
٤٣٩ ص
٤٤٠ ص
٤٤١ ص
٤٤٢ ص
٤٤٣ ص
٤٤٤ ص
٤٤٥ ص
٤٤٦ ص
٤٤٧ ص
٤٤٨ ص
٤٤٩ ص
٤٥٠ ص
٤٥١ ص
٤٥٢ ص
٤٥٣ ص
٤٥٤ ص
٤٥٥ ص
٤٥٦ ص
٤٥٧ ص
٤٥٨ ص
٤٥٩ ص
٤٦٠ ص
٤٦١ ص
٤٦٢ ص
٤٦٣ ص
٤٦٤ ص
٤٦٥ ص
٤٦٦ ص
٤٦٧ ص
٤٦٨ ص
٤٦٩ ص
٤٧٠ ص
٤٧١ ص
٤٧٢ ص
٤٧٣ ص
٤٧٤ ص
٤٧٥ ص
٤٧٦ ص
٤٧٧ ص
٤٧٨ ص
٤٧٩ ص
٤٨٠ ص
٤٨١ ص
٤٨٢ ص
٤٨٣ ص
٤٨٤ ص
٤٨٥ ص
٤٨٦ ص
٤٨٧ ص
٤٨٨ ص
٤٨٩ ص
٤٩٠ ص
٤٩١ ص
٤٩٢ ص
٤٩٣ ص
٤٩٤ ص
٤٩٥ ص

قامــوس المعـــارف - مدرس تبريزى، محمدعلى - الصفحة ٤٧١

امكان است، از آن راه است كه آنجا مجرّد وحشت و محض دهشت و حيرت است كه يكى از معانى «سدر» مى باشد.(عر)

سدره نشينان ـ ملائكه مقرّبين است.

سدكام ـ (چو فرهاد) از روى ضرورت چيزى از ديگرى طلب كردن و با كاف پارسى، درگاه است.

سدگاه ـ (ق) درگاه.

سدگيس; سدگيش ـ قوس قزحرنگين كمان.

سدم ـ (چو قلم) اندوه با ندامت و (چو سبك) آخرين عدد صد.

سدوس ـ (چو عروس) نيله[ر.م].

سدوم ـ (چو ستون) نام دارالسّياسه بهرام گورپانزدهمين پادشاه ساسانى در قرن ٥ م بوده كه چون در آنجا مى نشسته به قتل هركسى كه اوّل به نظرش آمدى فرمان دادى تا آنكه روزى اعرابى را ديده و به كشتن وى اشارت داد. اعرابى سبب پرسيد. گفت كه ديدن تو مرا نامبارك است و گفت كه ديدن تو هم مرا شوم افتاد. بهرام متأثّر گرديده و آن آيين منحوس را موقوف داشت و (چو هبوط) حاكم ظالم و نام قاضى شهر لوط(عليه السلام) كه فتوى به جواز لواط داده بوده و هم نام يكى از قراء لوط(عليه السلام) كه به نوشته برهان قاطع[ر.ض]، مياه و اشجار آن بسيار بوده و در اين زمان مقلوب گرديده و در زمين آن گياه و علف نروييده و مفروش به سنگ هايى است كه گويند بر قوم لوط باريده بوده است و در مراصدالاطلاع[ر.ض] گويد: سدوم از اعمال حلب و يكى از بلاد معروفه و معموره قوم لوط(عليه السلام) بوده و احمد رفعت عثمانى[ر.ض] گويد: سدوم نام پنج ناحيه از اراضى وسيعه موسومه به عدور يا عمور از ارض كنعان مى باشد كه چهار ديگر هم به ادوم و سبا و صاعير و بارع مشهور و جملتان آن نواحى خمسه در قرآن مجيد به نام مؤتكفات مذكور و حضرت لوط(عليه السلام) در ٣٥٥٨ خلقتى ـ مطابق ٢٠٣٦ مقدّم ميلادى ـ به تمامى آنها مبعوث گرديد، ليكن مواعظ و نصايح آن حضرت كارگر نيفتاده و به جهت عدم انزجار از شنايعى كه قبلاً ارتكاب داشتند، مستحقّ عذاب الهى شده و خودشان هلاك و تمامى ممالك مذكوره ايشان كه در جاى درياى معروف به بحر لوط بوده اند، خراب گرديدند.

سده ـ (چو جثّه) درب خانه و سايبان بالاى آن و چيزى كه داخل خيشوم قسمت داخلى بينى و توى بينى شده و از نفوذ چيزى ديگر كه از گلو به طرف بينى آمده و يا از بينى به طرف گلو رود مانع گردد(عر) و (چو مزه) درخت آغال پشه[ر.م] و آتش شعله كشنده و نام يكى از دهات اسپهان و يا به نوشته بستان السياحة[ر.ض]، سه قريه متصل به يكديگر است از نواحى آن كه هر سه مشتمل بر باغات فراوان بوده و يكى پريشان و دويّمى بنى اصفهان و سيّمى خوزان نام دارد و گويا بدين معنى مخفّف «سه ده» باشد و بالجمله سده نام جشنى هم هست كه پارسيان در روز دويّم يا دهم بهمن ماه معمول داشته و خود آن روز را نيز گويند و كيفيت اين جشن چنان است كه پارسيان در اين روز جشن كرده و آتش افروخته و سلاطين ايشان مرغان و جانوران صحرايى را گرفته و دسته گياهى بر پاى آنها بسته و آتش در آن گياه زده و در هوا و صحرا سر دادندى. و واضع اين جشن كيومرث پيشدادىنخستين پادشاه پيشدادى بوده كه چون سه تن از اولاد او در اين روز به حد رشد رسيدند، همه ايشان را كدخدا كرده و بدان روش جشن كرده و آن جشن يا خود آن روز را بدين اسم مسمّى داشتند و يا ازآن رو كه عدد اولاد آدم در همين روز به سَد رسيد، آن را جشن كرده و بدين نام اختصاص يافت و يا به مناسبت آن است كه فاصله ميان آن روز و نوروز سلطانى پنجاه شب و پنجاه روز است. و بعضى گويند كه واضع اين جشن هوشنگدوّمين پادشاه پيشدادى ـ كه پسر سيامك فرزند كيومرث پيشدادى و يا پسر چهارمينِ حضرت ابوالبشر(عليه السلام) است ـ مى باشد بهواسطه آنكه با سَد كس به كوه اصطخر فارس رفته و در آنجا مارى ديد و چون هرگز مار نديده بود تعجّب كرده و گفت: جميع جانوران مطيع ما، آدميان، هستند الاّ اين جانور كه اطاعت ما نمى كند. پس سنگى به جانب مار انداخته و آن سنگ خطا كرده و بر سنگ ديگر خورده و آتش از آن برخاسته و بر خس و خاشاك افتاده و مار را بسوخت و چون تا آن زمان از سنگ