قامــوس المعـــارف - مدرس تبريزى، محمدعلى - الصفحة ٣٥١

روزخُسب ـ سست و غافل و تنبل و كاهل و يا مدبّر و عاقل و كامل.

روزخُسب شبخيز ـ دزد و راهزن و شبرو و عابد ريايى.

روزِ خوش ـ ايّام ثروت و جوانى.

روزخون ـ تاخت بردنِ غفلتى است بر سر حريف در روز، چنانچه تاخت بردن همچنان را كه در شب باشد «شبخون» گويند.

روزدار ـ بنده و خدمتكار.

روزِ درنگ ـ روز قيامت.

روز ديدن ـ پير شدن و به خوشحالى گذرانيدن.

روزرُخ ـ مردم سرخ روى و روشنى و شفّافى و سرخى روى.

روزِ سياه; روزِ سيه ـ روز بد و روز نحس و آزار و تشويش.

روزِ فراخ ـ بين الطلوعين و خود صبح.

روزكار ـ (با كاف عربى) روز جنگ و (با كاف پارسى) مدت و فرصت و زمان ناپايدارروزگار.

روزگار بردن; روزگار بسر بردن ـ عمر و وقت را ضايع كردن.

روزگارْ رفتگان ـ بى دولتان و بى ماحصلان.

روزگَرد ـ آفتاب.

روزِ گوشش ـ روز جنگ و جدال.

روزِ مردگيران ---> رقعه كژدم.

روزِ مظالم ـ روز قيامت.

روزمَه ـ تاريخ و حساب ماه و سال و ايّام.

روزنامچه; روزنامه ـ دفتر يوميّه و تقويمى كه در آن وقايع ماه و سال و هفته و ايّام و پاره اى اوضاع فلكى نگارش يابد و رجوع به «تقويم» هم نمايند.

روزِ ننگ و نام ـ روز جنگ و كينه خواستن و ساز و صحبت و غنا.

روزِ ننگ و نبرد ـ روز جنگ.

روزِ هُرمُز; روزِ هُرمُزد ـ نام روز پنجشنبه.

روزانه ـ روزيانه[ر.م].

روزبان; روزبه; روزبهان; روزجَك; روزچَك ـ رجوع به تركيبات «روز» نمايند.

روزروژ ـگل سرخ است.(سه)

روزگار ـ رجوع به تركيبات «روز» نمايند.

روزگانه ـ روزيانه[ر.م].

روزمَه ـ رجوع به تركيبات «روز» نمايند.

روزن ـ (چو روغن) سوراخ و منفذ و پنجره.

روزنامچه; روزنامه ـ (ر) رجوع به تركيبات «روز» نمايند.

روزنه ـ (چو حوصله) روزن.

روزو ـ نى و قصب.

روزوار; روزواره ـ روزيانه[ر.م].

روزه ـ (ر.ف) و به فرنگى، الماس است.

روزه مريم ـ مرگ و سكوت و خاموشى.

روزى ـرزق و وظيفهمقرّرى و مقرّرى و يوميّه و قوت و نصيب و حصّه و به يونانى، غلّه برنج است.

روزى افزاى ـ روزافزاى[ر.م].

روزيانه ـ روزى.

روزيدن ـ ترابيدن[ر.م].

روزينه ـ روزى.

روس ـ (ر) روباه و گذشتن و خراميدن و سبقت گرفتن و به يونانى و لاتينى، سماق است و هم ولايتى است مشهور در سمت شمالى ايران كه به نوشته بستان السياحة[ر.ض]، به نام بانى خود ـ كه از اولاد يافث ابن نوح بوده و به اشاره پدر در طرف شمال مسكن گزيده و در تعمير بلاد مساعى جميله مبذول داشت ـ موسوم گرديده. در آثار عجم[ر.ض] گويد كه روس به حسب وسعت بزرگ ترين سلطنتى در دنيا است و آن مشتمل بر يك قسمت بزرگ از اوروپا است. در جام[ر.ض] گويد: وقتى كه در سمت هاى مغرب روسيه ظهر است در سمت هاى شرقى آن قريب به نصف شب خواهد بود. و آن از جهت شمال به بحر ثلج شمالى و از طرف شرق به كوه هاى اورال و از طرف جنوب به بحر اسود و از غرب به بلاد عثمانيه محدود است و احمد رفعت عثمانى[ر.ضگويد كه روسيه از اوّلين دول برّيّه و در امريكا به امريكاى انگليسى متّصل و در آسيا به چين و تركستان و عجمستان و دولت علّيّهعثمانى ] محدود و در اوروپا به