چنگله ـ (چو سلسله) موى مجعّد و درهم پيچيده و برهم نشسته مانند موى زنگيان و (چو زَلزَله) قلاّب و چنگال و ساز چنگ و پنجه مردمان و جانوران، خصوصاً پرندگان.

چنگوان ـ (چو سنگدان و پهلوان) شهرى است در هندوستان.

چنگوك ـ (چو منسوب) چنگلوك[ر.م].

چنگه ـ نوعى از الحان و نام پادشاهى هم بوده كه دختران مردم را به زور كشيده و ازاله بكارت كرده، بعد از آن اذنِ شوهر دادى. روزى خواهر چند برادر را خواست يكى از ايشان به لباس زنان خود را آراسته و به خلوت سلطان آمد، سلطان خواست كه دست به او رساند; برجَسته و آتش شهوت او را به آب خنجر فرونشانيد و از اين راه آن روز را جشن كرده و «عيد چنگه» اشتهار يافت.

چنگيز ـپادشاهى بوده سفّاك و خون ريز از ملوك مغول حكمرانِ مغولان سمت غربى چين كه در سال ٥٩٩ يا ٦٠٢ يا ٦٠٣ هجرى به اريكه حكمرانى نشسته و متدرّجاً تاتاريان را مقهور خود نموده و عاقبت به عنوان خان كبير و تموچين معنون گرديد و از كثرت خون ريزى خود را منفور عالميان كرده و به نوشته بعضى از مورّخان عثمانى، در مدّت استيلاى خود زياده از سه مليون نفوس بيچاره را تلف كرده، عاقبت در ٦٢٤ هجرى عازم مقرّ خود گرديده و نام خود را در صفحه روزگار يادگار گذاشت و ممالك او بعد از وى مابين پسران او تقسيم گرديده و حكومت ايران به هلاكوخان كه يكى از پسران او بوده، واگذار شده و هلاكو هم در ٦٥٦ هجرى سلطنت عبّاسى را منقرض نموده و مراغه را پايتخت خود نمود و بعد از هلاكو نيز چندتن از مغول در ايران حكومت داشتند تا آنكه سلطنت ايشان نيز به دست تيموريان يا گوركانيان از قرن ٨ تا ١٠هـ منقرض گرديد.

چنم ـ (چو شكم) مخفّف چينم و (چو قلم) مضارع متكلّم از چنيدن[ر.م].

چنو ـ(چو وضو) مخفّف «چون او».

چنودپل ـ (چو نُمودْرخ) پل صراط.

چنه ـ(چو ننه) چانه و(چو گله)چينه[ر.م] و پارو.

چنيدن ـ (چو رَسيدن و دِريدن) چيدن و كوشيدن.

چنيزه ـ (چو رَسيده) كِرم.

چنين ـ (چو مدير) مخفّفِ «چون اين».

چنينه ـ (چو هليله) قلب و خاطر.

چنيور ـپل صراط.

آيين بيستودويّم

(در حرف جيم پارسى با واو هوّز)