تفسير منهج الصادقين فى الزام المخالفين - كاشانى، ملا فتح الله - الصفحة ٢٤٠ - سوره الحشر(٥٩) آيات ٢٠ تا ٢٤
فى البلد اذا تعذر يا آن كسى كه بتهديد غير مخوف نشود و اين لازم معنى اولست و حاصل همه راجع بصفات سلبيه است يا آنكه عذاب كند هر كه را خواهد و ثواب دهد هر كرا اراده نمايد و بنا بر اين از صفت فعليه است كه آن تعذيب و اثابتست الْجَبَّارُ بزرگوار و عظيم الشان در ملك و سلطنت يا قاهرى كه بكنه او نتوان رسيد و ابصار احاطه او نتواند كرد و بنا بر اين از صفت اضافيه يا سلبيه است يا بمنى صلاح آرنده كارهاى درهم شكسته انسان از اسباب معاش و ارزاق و غير آن و باين تقدير از صفات فعليه است و گويند هو الذى لا يبالى بما كان و بما لم يكن يعنى آن كسى كه باك نداشته باشد بآنچه بوده و نبوده پس مسرور نشود بآنچه باشد و محزون نگردد بر آنچه نبوده و نباشد و مرجع آن بصفات سلبيه است الْمُتَكَبِّرُ در نهايت كبريا و عظمت يا بلند مرتبه از ظلم و نقصان و احتياج و از ساير صفات محدثات و متعالى از جميع ما لا يليق و در مواقف آورده كه متكبر آنست كه همه چيز را نسبت بذات خود حقير ببند و اين هيچكس را متصور نيست مگر او سبحانه را سُبْحانَ اللَّهِ پاك است خداى عَمَّا يُشْرِكُونَ از آنچه شريك ميسازند بوى چه ببراهين عقليه و حجج نقليه ثابت است كه او سبحانه قابل شركت نيست هُوَ اللَّهُ الْخالِقُ او خدائيست كه خدا تقدير كننده است هر چيزى را كه ايجاد آن فرمايد از مخلوقات بر وفق مشيت و مقتضاى حكمت الْبارِئُ آفريننده اعيان و ظاهر سازنده آنها از عدم بوجود در حالتى كه برى است از نواقص و عيوب در خلق آن الْمُصَوِّرُ بخشنده صورت و مثال مخلوقات و نگارنده آن بر اشكال مختلفه از حيوانات و نباتات و جمادات و غير آن از مصنوعات كه از يكديگر ممتازند بصورت و هيئت و لهذا در مواقف آورده كه مصور مختص است باحداث صور مختلفه و تراكيب متفاوته و اين هر سه صفت مذكوره از صفات فعلند و از محمد غزالى نقل است كه گوئيا اين سه اسم از اسماى مترادفهاند و راجع بصفت خلق و اختراع و انشا و اولى آنست كه خالق من حيث التقدير است و بارى من حيث الايجاد و مصور از حيثيت و تربيت صور مخترعات لَهُ الْأَسْماءُ الْحُسْنى مر او راست نامهاى نيكو كه در شرع و عقل مستحسن و پسنديده است چه آنها دالند بر محاسن معانى چون اللَّه و رحمن و رحيم و صانع و قادر و عليم وحى و قيوم و حليم و غير آن يُسَبِّحُ لَهُ بپاكى و پاكيزگى ياد ميكنند مر او را از همه نقايص و او را منزه و مقدس ميدانند از جميع معايب ما فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ آنچه در آسمانها است و زمينها چه ارباب عقول او را بصفت تنزيه