و بدانكه ميتواند بود كه‌ عَلى‌ أَنْ نُبَدِّلَ‌ الخ حال باشد از ضمير قدرنا يا آنكه علت او باشد و على بمعنى لام يعنى تقدير موت كرديم ميان شما در حالتى كه آن تقدير جاريست بر آنكه تبديل شما كنيم بامثال شما يا انشاء نمائيم بر صورتى كه معلوم شما نباشد يا آنكه موت را مقدر ساختيم بجهة آنكه تبديل شما كنيم بمماثل و انشاء شما بغير مماثل و بنا بر اين معنى نحن بمسبوقين جمله معترضه است و معنى ان اينكه هيچكس پيشى نتواند گرفت بر ما يا از موتى كه تقدير كرده‌ايم فرار نمايد يا وقت معين آن را تغيير دهد و صاحب كشاف گفته كه امثال جمع مثل باشد بفتحتين نه مثل پس معنى اين باشد كه ما قادريم بر آنكه متغير سازيم صفاتى را كه شما بر آنيد كه آن خلق و اخلاق شما است و انشا كنيم صفاتى را كه معهود شما نيست و حسين بن فضل آيه را باين معنى حمل نموده كه شما ميدانيد حال نشاء اولى را كه چگونه است در بطون امهات و نميدانيد حال نشاه اخرى را كه در چه وقت خواهد بود چه غير او سبحانه علم بآن ندارد پس به جهت تاكيد در باب صحت وقوع اعاده مى‌فرمايد كه‌ وَ لَقَدْ عَلِمْتُمُ‌ و بدرستى كه شما دانسته‌ايد النَّشْأَةَ الْأُولى‌ آفرينش نخستين را كه آن انتقال نطفه است بعلقه و علقه بمضغه و مضغه بعظام و لحوم و اعصاب و اوتار و رباط و تصوير آن بصورت انسانى و ايلاج روح در آن و شما مقر و معترفيد كه خالق آن مائيم‌ فَلَوْ لا تَذَكَّرُونَ‌ پس چرا ياد نمى‌كنيد توانايى ما را و بآن استدلال نميكنيد بر قدرت ما بر نشاء اخرى چه هر كه بر آن قادر است از اين عاجز نتواند بود بلكه اين اسهل از اول خواهد بود نزد او بجهة حصول مواد و تحقق اجزا و سبق مثال اين آيه دالست بر صحت قياس منصوص العلة كه مسلم الثبوت همه است نه مطلق قياس تا حجت مخالفين باشد بر صحت قياس غير منصوص العله‌ أَ فَرَأَيْتُمْ‌ آيا پس مى‌بينيد ما تَحْرُثُونَ‌ آنچه كشت ميكنيد يعنى اخبار نمائيد از تخمى كه در زمين مى‌افكنيد و پنهان ميكنيد أَ أَنْتُمْ تَزْرَعُونَهُ‌ آيا شما ميرويانيد آن تخم در زمين افكنده را و نشو و نماى آن ميدهيد أَمْ نَحْنُ الزَّارِعُونَ‌ يا ما روياننده‌ايم و نشو و نما دهنده و آن را بغايت خود رساننده و چون در اين باب نزاع نداريد بلكه مقريد بزارعيت ما پس چرا انديشه نميكنيد تا بدانيد كه آن كس كه قادر باشد بر اثبات زرع از حبه صغيره و ايجاد حبوب كثيره نمودن از آن قادر خواهد بود بر اعاده خلق بر آن نهجى كه بوده باشد ابو هريره از رسول (ص) روايت كرده كه‌

لا يقولن احدكم زرعت و ليقل حرثت‌

بايد كه نگويد يكى از شما كه زراعت كردم بلكه بگويد كه حراثت نمودم زيرا كه زرع عبارتست از انبات نباتات كه آن از فعل او