تشبيه فرمود حال سابقان را در تنعم باكمل آنچه اهل زمين تصور آن نمايند تشبيه نمود حال اصحاب يمين را به اكمل آنچه اصحاب بوادى تمناى آن كنند تا اشعار باشد بتفاوت مرتبه بين الحالين مزاحم بن داود گفته كه مراد برادرى صالح بود كه حرمت مادر خود نيكو داشتى و در وظايف طاعات دقيقه فرو گذاشت نكردى چون وفات كرد او را در واقعه ديدم گفتم اى برادر مدتيست كه ندانم كه چه حال دارى و در كجايى گفت فى سدر مخضود و طلح منضود و ظل ممدود و ماء مسكوب‌ وَ فاكِهَةٍ كَثِيرَةٍ و ميوه‌هاى بسيار از هر جنس كه باشد اختيار وصف تخير فواكه از براى سابقان و وصف كثرت از براى اصحاب يمين و عدم ذكر لحوم براى ايشان اشعار است بر مزيت مرتبه سابقان برايشان حاصل كه اصحاب يمين متنعم باشند بفواكه كثيرة لا مَقْطُوعَةٍ نه بريده شده و فانى گشته يعنى در هيچ زمانى انقطاع نيابد بخلاف ميوه‌هاى دنيا كه فصلى باشد دون فصلى‌ وَ لا مَمْنُوعَةٍ و نه منع كرده شده يعنى آن را از خورنده بهيچ نوع منع نكنند بخلاف ميوه‌هاى دنيا كه در بساتين و حظاير حفظ مينمايند و از مردمان منع ميكنند و بسبب بعد اذيت شوك از آن ممتنع ميشوند چه بهشت سراى راحتست پس از هر چه خواهند بدست آيد و گويند كه لا مقطوعة بالأزمان و لا ممنوعة بالاثمان مرويست از حضرت رسول (ص) كه هيچ ميوه از درخت بهشت نچينند الا كه در موضع آن دو مثل آن روئيده شود وَ فُرُشٍ‌ و گستردنيها براى استراحت‌ مَرْفُوعَةٍ كه برداشته شده باشد يعنى رفيع القدر يا بر بالاى يكديگر نهاده شده تا بحد ارتفاع رسيده و در روايت آمده كه ارتفاع آن سيصد گز باشد و در حينى كه مؤمن اراده آن كند كه بر بالاى آن نشيند منخفض شود و بعد از قعود او مرتفع گردد و مرويست كه ارتفاع بعضى از آن ما بين آسمان و زمين باشد و از حضرت امير المؤمنين منقولست كه فرش مرفوعة به اينمعنى است كه فرشهاى برداشته شده بر بالاى سريرهاى افكنده و بقول بعضى فرش كنايه است از زنان چه عرب زوجه را فراشه ميگويد و منه‌

قول النبى الولد للفراش و للعاهر الحجر و مرفوعة

بمعنى بر تخت بلند نشانده يا مرتفع در جمال و كمال و دالست بر اين قول او سبحانه‌ إِنَّا بدرستى كه ما أَنْشَأْناهُنَ‌ بيافريديم ايشان را ابتداء بى‌سبب ولادت‌ إِنْشاءً آفريدنى و بنا بر تفسير اول جار و مجرورى در كلام اول مضمر است و تقدير اينكه و فرش مرفوعة لهن و قرينه حذف آن ذكر فرش است زيرا كه فرش بمعنى مضاجعست و دالست بر آن و مراد به اين زنان زنان دنيااند كه او سبحانه اعاده نمايد انشاء ايشان را در روز معاد و نزد بعضى مراد حور عين‌اند كه‌