بى جهت نيست كه يكى از سياستمداران معروف بيگانه در گفتار پر معنى خود مى‌گويد: «واى به حال مسلمانان! اگر معنى حج را نفهمند، و واى به حال دشمنانشان اگر معنى حج را درك كنند»!.
و حتى در روايات اسلامى، حج به عنوان جهاد افراد ضعيف شمرده شده، جهادى كه حتى پير مردان و پير زنان ناتوان با حضور در صحنه آن مى‌توانند شكوه و عظمت امت اسلامى را منعكس سازند، و با حلقه‌هاى تو در توى نمازگزاران گرد خانه خدا و سر دادن آواى وحدت و تكبير، پشت دشمنان اسلام را بلرزانند.
***
٣- بعد فرهنگى- ارتباط قشرهاى مسلمانان در ايام حج، مى‌تواند به عنوان مؤثرترين عامل مبادله فرهنگى و انتقال فكرها در آيد.
مخصوصاً با توجه به اين نكته كه اجتماع شكوهمند حج، نماينده طبيعى و واقعى همه قشرهاى مسلمانان جهان است (چرا كه در انتخاب افراد براى رفتن به زيارت خانه خدا، هيچ عامل مصنوعى مؤثر نيست و زوّار كعبه از ميان تمام گروه‌ها، نژادها، زبان‌هائى كه مسلمانان به آن تكلم مى‌كنند، بر خاسته و در آنجا جمع مى‌شوند).
لذا در روايات اسلامى مى‌خوانيم: يكى از فوائد حج نشر اخبار و آثار رسول الله صلى الله عليه و آله به تمام جهان اسلامى است.
«هشام بن حكم» كه از دوستان دانشمند امام صادق عليه السلام است مى‌گويد: از آن حضرت درباره فلسفه حج و طواف كعبه سؤال كردم، فرمود:
إِنَّ اللَّهَ خَلَقَ الْخَلْقَ ... وَ أَمَرَهُمْ بِمَا يَكُونُ مِنْ أَمْرِ الطَّاعَةِ فِي الدِّينِ وَ