تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٧٦
ذكر اين نكته نيز لازم است كه آيه از كودكانى سخن مىگويد كه به حد تميز رسيدهاند و مسائل جنسى، عورت و غير آن را تشخيص مىدهند؛ زيرا دستور اذن گرفتن خود دليل بر اين است كه اين اندازه مىفهمند كه اذن گرفتن يعنى چه؟
و تعبير به «ثلاث عورات» شاهد ديگرى بر اين معنى است.
اما اين كه: اين حكم، در مورد بردگان مخصوص به بردگان مرد است يا كنيزان را نيز شامل مىشود، روايات مختلفى وارد شده هر چند ظاهر عام است و شامل هر دو گروه مىشود، و به همين دليل، روايت موافق ظاهر را مىتوان ترجيح داد.
در پايان آيه، مىفرمايد: «بر شما و بر آنها گناهى نيست كه بعد از اين سه وقت بدون اذن وارد شوند، و بعضى به ديگرى خدمت كنند و گرد هم (با صفا و صميميت) بگردند» «لَيْسَ عَلَيْكُمْ وَ لا عَلَيْهِمْ جُناحٌ بَعْدَهُنَّ طَوَّافُونَ عَلَيْكُمْ بَعْضُكُمْ عَلى بَعْضٍ».
آرى، «اين چنين خداوند آيات را براى شما تبيين مىكند و خدا عالم و حكيم است» «كَذلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمُ الآياتِ وَ اللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ».
واژه «طَوَّافُون» در اصل، از ماده «طواف» به معنى گردش دور چيزى است، و چون به صورت صيغه مبالغه آمده، به معنى كثرت در اين امر مىباشد، و با توجه به اين كه: بعد از آن، «بَعْضُكُمْ عَلى بَعْضٍ» آمده، مفهوم جمله اين مىشود:
در غير اين سه وقت، شما مجاز هستيد بر گرد يكديگر بگرديد و رفت و آمد داشته باشيد، و به هم خدمت كنيد.
و به گفته «فاضل مقداد» در «كنز العرفان» اين تعبير، در حقيقت به منزله بيان دليل براى عدم لزوم اجازه گرفتن در سائر اوقات است؛، چرا كه اگر بخواهند