تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٢٢
درست است كه نائل شدن به مقامات عالى بهشت، بسيار تلاش و كوشش و پاكى و خودسازى مىخواهد ولى آن پاداش عظيم در مقابل اين اعمال ناچيز به قدرى زياد است كه گوئى انسان بى زحمت به آن رسيده است.
توجه به اين نكته نيز لازم است كه: در حديثى از پيامبر گرامى اسلام صلى الله عليه و آله چنين نقل شده: ما مِنْكُمْ مِنْ أَحَدٍ الَّا لَهُ مَنْزِلانِ: مَنْزِلٌ فِى الْجَنَّةِ، وَ مَنْزِلٌ فِى النَّارِ، فَانْ ماتَ وَ دَخَلَ النَّارَ وَرِثَ أَهْلُ الْجَنَّةِ مَنْزِلَهُ:
«هر يك از شما بدون استثنا داراى دو منزل است: منزلى در بهشت، و منزلى در دوزخ، اگر دوزخى شود و وارد جهنم گردد، اهل بهشت منزلگاه او را به ارث مىبرند». «١»
تعبير به «ارث»، در آيه مورد بحث، ممكن است اشاره به اين نكته نيز باشد.
اين احتمال را نيز بعضى از مفسران دور ندانستهاند كه تعبير به «ارث» در اينجا اشاره به سرانجام كار مؤمنان است، همچون ميراث كه در پايان كار به وارث مىرسد.
به هر حال، اين مرحله عالى بهشت، طبق ظاهر آيات فوق، مخصوص مؤمنانى است كه داراى صفات بالا هستند، به اين ترتيب، ديگر بهشتيان در مراحل پائينتر قرار دارند.
***
نكتهها:
١- انتخاب فعل ماضى «أفلح» در مورد رستگارى مؤمنان براى تأكيد هر چه بيشتر است، يعنى رستگارى آنها آن قدر مسلّم است كه گوئى قبلًا تحقق يافته، و ذكر كلمه «قد» قبل از آن، نيز تأكيد ديگرى براى موضوع است.