تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٨٣
در پيشگاه خدا افضل است؛ چرا كه رنج اين سفر را بيشتر تحمل مىكنند، و به همين دليل، در روايتى از پيامبر صلى الله عليه و آله مىخوانيم: «كسى كه پياده حج مىكند در هر گام هفتصد حسنه دارد در حالى كه سوارهها در هر گام هفتاد حسنه دارند». «١»
و يا به خاطر اين است كه: اهميت زيارت خانه خدا را مشخص كند، كه بايد با استفاده از هر گونه امكانات به سوى او آيند و هميشه در انتظار مركب سوارى ننشينند.
تعبير به «ضامر» (حيوان لاغر) اشاره به اين است كه: اين راه، راهى است كه حيوانات را لاغر مىكند؛ چرا كه از بيابانهاى سوزان، خشك و بى آب و علف مىگذرد، و هشدارى است براى تحمل مشكلات اين راه.
و يا اين كه: حيواناتى را انتخاب كنند، ورزيده، چابك و پر تحمل، حيواناتى كه در ميدان تمرين، لاغر شده و عضلاتى سفت و محكم دارند كه در اين گونه راهها حيوانات پروارى به كار نمىآيد (و انسانهاى پرورش يافته در ناز و نعمت نيز مرد اين راه نيستند).
تعبير به «مِنْ كُلِّ فَجٍّ عَمِيْق» اشاره به اين است كه: نه فقط از راههاى نزديك بلكه از راههاى دور نيز، بايد به سوى اين مقصد حركت كنند (كلمه «كُل» در اينجا به معنى استقراء و فراگيرى نيست بلكه به معنى كثرت است).
مفسر معروف «ابوالفتوح رازى» در ذيل اين آيه، سرگذشت جالبى را از مردى به نام «ابوالقاسم، بشر بن محمد» نقل مىكند مىگويد:
«در حال طواف، پير مردى را ديدم در نهايت ضعف و ناتوانى كه آثار رنج سفر در چهره او نمايان بود، عصا به دست گرفته طواف مىكرد، نزديك او رفتم و از او پرسيدم: از كجا مىآئى؟