تَعْمَلُونَ».
بسيارى از مفسران، منظور از خروج را در جمله «لَيَخْرُجُنَّ» خارج شدن براى جهاد دانسته‌اند، در حالى كه بعضى ديگر، به معنى خارج شدن از اموال و زندگى و يا همراه پيامبر صلى الله عليه و آله به هر جا رفتن و در خدمت او بودن، تفسير كرده‌اند.
البته كلمه خروج يا مشتقات آن، در قرآن مجيد، هم به معنى خروج به سوى ميدان جهاد آمده و هم به معنى رها كردن خانه، زندگى و وطن، لكن تناسب با آيات قبل- كه سخن از داورى پيامبر صلى الله عليه و آله در مسائل مورد اختلاف مى‌گفت- ايجاب مى‌كند: تفسير دوم را بپذيريم، به اين معنى كه آنها براى اظهار تسليم در برابر داورى‌هاى پيامبر صلى الله عليه و آله خدمتش رسيده، سوگند ياد كردند كه يك قسمت از اموال كه سهل است، اگر دستور فرمائى تمام زندگى را رها كنيد، رها خواهيم كرد.
ولى با اين حال، مانعى ندارد كه هر دو، در معنى آيه جمع باشد، يعنى هم حاضريم در راه فرمان تو مال و زندگى خود را رها كنيم، و هم حاضريم جان بر كف، به ميدان جهاد بشتابيم.
اما از آنجا كه افراد منافق در بر خورد با جوّ نامساعد اجتماعى، گاه تغيير چهره مى‌دهند، و متوسل به سوگندهاى غلاظ و شداد مى‌شوند و گاهى سوگندشان خود دليلى بر دروغشان است، قرآن صريحاً به آنها پاسخ مى‌گويد:
سوگند لازم نيست، عمل نشان دهيد، لكن خدا از اعماق دل شما آگاه است، مى‌داند كه در اين سوگند، دروغ مى‌گوئيد و يا واقعاً تغيير جهت مى‌دهيد.
***
لذا در آيه بعد، كه آخرين آيه مورد بحث است، مجدداً روى همين معنى تأكيد كرده، مى‌فرمايد: «به آنها بگو اطاعت خدا و اطاعت پيامبرش كنيد» «قُلْ