تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٥
تفسير:
آنها كه بر لب پرتگاه كفرند!
در آيات گذشته، سخن از دو گروه در ميان بود: گروه پيروان گمراه، و رهبران گمراه كننده، اما در آيات مورد بحث، سخن از گروه سومى است كه همان افراد ضعيف الايمان هستند.
قرآن در توصيف اين گروه، چنين مىگويد: «بعضى از مردم خدا را تنها با زبان مىپرستند، اما ايمان قلبى شان بسيار سطحى و ضعيف است» «وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَعْبُدُ اللَّهَ عَلى حَرْفٍ».
تعبير به «عَلى حَرْفٍ»، ممكن است اشاره به اين باشد كه: ايمان آنها بيشتر بر زبانشان است، و در قلبشان جز نور ضعيف بسيار كمرنگى از ايمان نتابيده است.
و ممكن است، اشاره به اين باشد كه آنها در متن ايمان و اسلام قرار ندارند، بلكه در كنار و لبه آنند؛ زيرا يكى از معانى «حرف» لبه كوه و كناره اشياء است.
و مىدانيم: كسانى كه در لبه چيزى قرار گرفتهاند مستقر و پا بر جا نيستند، و با تكان مختصرى از مسير خارج مىشوند، چنين است حال افراد ضعيف الايمان كه با كوچكترين چيزى ايمانشان بر باد فنا مىرود.
آن گاه قرآن به تشريح تزلزل ايمان آنها پرداخته مىگويد: «آنها چنانند كه اگر دنيا به آنها رو كند و نفع و خيرى به آنان برسد، حالت اطمينان پيدا مىكنند! و آن را دليل بر حقانيت اسلام مىگيرند، اما اگر به وسيله گرفتارىها و پريشانى و سلب نعمت مورد آزمايش قرار گيرند دگرگون مىشوند و به كفر رو مىآورند»! «فَإِنْ أَصابَهُ خَيْرٌ اطْمَأَنَّ بِهِ وَ إِنْ أَصابَتْهُ فِتْنَةٌ انْقَلَبَ عَلى وَجْهِهِ». «١»