تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٣٨
تقاضاى همه گنهكاران، ستمگران و آلودگان است كه با ديدن سرنوشت دردناك خود در آستانه مرگ، از گذشته پشيمان مىشوند و تقاضاى بازگشت مىكنند اما دست رد بر سينه آنها مىزنند.
***
٤- جهان برزخ چيست؟
عالم برزخ چه عالمى است؟ و كجا است؟
دليل بر اثبات چنين عالمى كه در ميان دنيا و عالم آخرت قرار دارد چيست؟
آيا برزخ براى همه است؟ يا براى گروه معينى؟
و بالاخره وضع حال مؤمنان و صالحان و نيز كافران و بدكاران در آنجا چگونه است؟
اينها سؤالاتى است كه در اين زمينه وجود دارد، و در آيات و روايات اشاراتى به آن شده است و لازم است تا آنجا كه وضع اين نوشته اجازه مىدهد به پاسخ آنها بپردازيم.
واژه «برزخ» در اصل، به معنى چيزى است كه در ميان دو شىء، حائل مىشود و سپس به هر چيزى كه ميان دو امر قرار گيرد «برزخ» گفته شده است، روى همين جهت، به عالمى كه ميان دنيا و عالم آخرت قرار گرفته، «برزخ» گفته مىشود.
دليل بر وجود چنين جهانى كه گاهى از آن تعبير به «عالم قبر» و يا «عالم ارواح» مىشود، از طريق ادله نقليه است، آيات متعددى از قرآن مجيد داريم كه بعضى ظهور و بعضى صراحت در اين معنى دارد.
آيه مورد بحث (وَ مِنْ وَرائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلى يَوْمِ يُبْعَثُونَ) ظاهر در وجود چنين عالمى است،- هر چند بعضى خواستهاند كلمه برزخ را در اين آيه به معنى مانعى