تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٤
از مشركان متعصب، لجوج و پشت هم انداز بود، او اصرار داشت كه: ملائكه دختران خدا هستند!، و قرآن مجموعهاى از افسانههاى پيشينيان است كه به خدا نسبت داده شده!، و زندگى بعد از مرگ را منكر بود.
بعضى ديگر: آن را اشاره به همه مشركان دانستهاند كه: در مسأله توحيد و قدرت خدا به مجادله برمىخاستند.
ولى با توجه به اين كه شأن نزولها هرگز مفهوم آيه را محدود نمىكند نتيجه اين دو قول يكى است، و همه كسانى را كه به نوعى، از روى تقليد كوركورانه يا تعصب، يا پيروى از خرافات و هوا و هوسها، به جدال در برابر حق برمىخيزند شامل مىشود.
آن گاه اضافه مىكند: «اين گونه افراد كه تابع هيچگونه منطق و دانشى نيستند از هر شيطان سر كش و متمردى تبعيت مىكنند» «وَ يَتَّبِعُ كُلَّ شَيْطانٍ مَرِيدٍ».
نه از يك شيطان، كه از همه شيطانها! اعم از شياطين انس و جن كه هر يك از آنها براى خود نقشه و برنامه و حيله و دامى دارند.
واژه «مريد» از ماده «مرد» (بر وزن سرد) در اصل، به معنى سرزمين بلندى است كه خالى از هر گونه گياه باشد، و به درختى كه از برگ خالى شود «امرد» مىگويند، و روى همين جهت، به نوجوانانى كه مو در صورتشان نروئيده نيز، «امرد» گفته مىشود.
در اينجا منظور از «مريد» كسى است كه عارى از هر گونه خير و سعادت و نقطه قوت است، و طبعاً چنين كسى، سركش، متمرد، ظالم و عصيانگر خواهد بود.
روشن است: پيروى از «شيطان بى همه چيز» انسان را به چه سرنوشتى مبتلا مىسازد.
***