تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٠١
«پروردگارا! من و فرزندم اسماعيل را تسليم در مقابل فرمانت قرار ده، و از دودمان ما امتى مسلّم و تسليم در برابر ارادهات به وجود آور».
ولى تفسير اول، صحيحتر به نظر مىرسد؛ زيرا با ذيل آيه سازگارتر است، كه مىگويد: «او شما را در كتب پيشين و در اين كتاب (قرآن) مسلمان ناميد» و اين تعبير درباره «ابراهيم»، تناسب ندارد، بلكه مناسب خداوند است. «١»
سرانجام پنجمين و آخرين تعبير شوق آفرين را درباره مسلمانان كرده و آنها را به عنوان الگو و اسوه امتها معرفى مىكند، مىفرمايد: «هدف اين بوده است كه پيامبر صلى الله عليه و آله شاهد و گواه بر شما باشد و شما هم گواهان بر مردم»! «لِيَكُونَ الرَّسُولُ شَهِيداً عَلَيْكُمْ وَ تَكُونُوا شُهَداءَ عَلَى النَّاسِ».
«شهيد» به معنى «شاهد» از ماده «شهود» به معنى آگاهى توأم با حضور است مفهوم اين سخن آن است كه: شاهد بودن پيامبر صلى الله عليه و آله بر همه مسلمانها به معنى آگاهى او از اعمال امت خويش است، و اين با روايات «عرض اعمال» و بعضى از آيات قرآن كه به آن اشاره مىكند كاملًا سازگار مىباشد؛ چرا كه طبق اين روايات، اعمال همه امت را در عرض هفته به حضور پيامبر صلى الله عليه و آله عرضه مىدارند و روح پاك او از همه اينها آگاه و با خبر مىشود، بنابراين او شاهد و گواه اين امت است.
اما شاهد و گواه بودن اين امت، طبق بعضى از روايات، به معنى معصومين اين امت و امامان است كه آنها نيز گواهان بر اعمال مردمند.
در حديثى از امام على بن موسى الرضا عليه السلام مىخوانيم: نَحْنُ حُجَجُ اللَّهِ فِى خَلْقِهِ وَ نَحْنُ شُهَداءُ اللَّهِ وَ أَعْلامُهُ فِى بَرَيَّتِهِ: «ما حجتهاى خدا در ميان خلق و