تفسير:
نخستين فرمان جهاد
در بعضى از روايات مى‌خوانيم هنگامى كه مسلمانان در «مكّه» بودند، مشركان پيوسته آنها را آزار مى‌دادند، و مرتباً مسلمانان كتك خورده با سرهاى شكسته خدمت پيامبر صلى الله عليه و آله مى‌رسيدند، شكايت مى‌كردند (و تقاضاى اذن جهاد داشتند) اما پيامبر صلى الله عليه و آله به آنها مى‌فرمود: صبر كنيد، هنوز دستور جهاد به من داده نشده، تا اين كه هجرت شروع شد، و مسلمين از «مكّه» به «مدينه» رفتند، خداوند آيه فوق را كه متضمن اذن جهاد است نازل كرد و اين نخستين آيه‌اى است كه درباره جهاد نازل شده. «١»
گر چه در ميان مفسران در اين كه اين آيه، آغاز دستور جهاد بوده باشد گفتگو است: بعضى: آن را نخستين آيه جهاد مى‌دانند در حالى كه بعضى ديگر آيه: «قاتِلُوا فِى سَبِيْلِ اللَّهِ الَّذِيْنَ يُقاتِلُونَكُم ...» «٢»
را نخستين آيه مى‌دانند و بعضى ديگر: «انَّ اللَّهَ اشْتَرى‌ مِنَ الْمُؤْمِنِيْنَ أَنْفُسَهُمْ وَ أَمْوالَهُمْ ...» «٣»
را نخستين مى‌شمرند. «٤»
ولى لحن آيه، تناسب بيشترى براى اين موضوع دارد، چرا كه تعبير «أُذِنَ» صريحاً در آن آمده، و در آن دو آيه ديگر نيامده است، و به عبارت ديگر تعبير اين آيه منحصر به فرد است.
به هر حال، با توجه به آنچه در آخرين آيات گذشته ذكر شد كه، خداوند وعده دفاع از مؤمنان را داده، پيوند آيات مورد بحث با آن روشن مى‌شود.
در اين آيات، نخست مى‌گويد: «خداوند به كسانى كه جنگ از طرف