خالص براى خدا باشد، و هيچگونه شركى در آن راه نيابد» «حُنَفاءَ لِلَّهِ غَيْرَ مُشْرِكِينَ بِهِ». «١»

«حنفاء» جمع «حنيف» به معنى كسى است كه از گمراهى و انحراف به استقامت و اعتدال تمايل پيدا كند، و به تعبير ديگر، بر صراط مستقيم گام بردارد؛ زيرا «حنف» (بر وزن صدف) به معنى تمايل است، و تمايل از هر گونه انحراف نتيجه‌اش قرار گرفتن بر صراط مستقيم است.
و به اين ترتيب، آيه فوق مسأله اخلاص و قصد قربت را به عنوان محرك اصلى در حج و عبادات به طور كلى يادآور مى‌شود؛ چرا كه روح عبادت همان اخلاص است و اخلاص در صورتى است كه هيچگونه انگيزه غير خدائى و شرك در آن نباشد.
در حديثى از امام باقر عليه السلام مى‌خوانيم: در پاسخ سؤال از تفسير «حنيف» فرمود: هِيَ الْفِطْرَةُ الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْهَا، لا تَبْدِيْلَ لِخَلْقِ اللَّهِ قالَ فَطَرَهُمُ اللَّهُ عَلَى الْمَعْرِفَةِ: «حنيف آن فطرت الهى است كه مردم را بر آن آفريده و دگرگونى در آفرينش خدا نيست سپس فرمود: خدا توحيد را در سرشت انسان‌ها قرار داده است». «٢»
تفسيرى كه در اين روايت وارد شده، در واقع اشاره به ريشه اصلى اخلاص يعنى فطرت توحيدى است، كه قصد قربت و محرك الهى نيز از آن سرچشمه مى‌گيرد.
سپس ترسيم بسيار گويا و زنده‌اى از وضع حال مشركان، سقوط، بدبختى و نابودى آنها مى‌كند و چنين مى‌گويد: «كسى كه شريك براى خدا قرار دهد گوئى