است كه بعد از بيرون آمدن از احرام حج واجب مى‌شود. «١»
ولى در روايات متعددى كه از طرق اهلبيت عليهم السلام به ما رسيده، تصريح شده كه منظور، از آن: «طواف نساء» است: امام صادق عليه السلام در تفسير «وَ لْيُوفُوا نُذُورَهُمْ وَ لْيَطَّوَّفُوا بِالْبَيْتِ الْعَتِيقِ» فرمود: «منظور طواف نساء است». «٢»
همين معنى از امام على بن موسى الرضا عليه السلام نيز نقل شده است. ٣
اين همان طوافى است كه اهل سنت آن را «طواف وداع» مى‌نامند.
به هر حال، تفسير اخير، با توجه به احاديث فوق قوى‌تر به نظر مى‌رسد به خصوص اين كه: ممكن است از جمله «ثُمَّ لْيَقْضُوا تَفَثَهُمْ» اين معنى نيز استفاده شود كه: علاوه بر پاك كردن بدن از چرك و موهاى زائد، براى تكميل آن بايد از بوى خوش نيز استفاده شود، و مى‌دانيم استفاده از بوى خوش در حج تنها بعد از طواف و سعى جائز است، و طبعاً در اين حال طواف ديگرى جز «طواف نساء» بر ذمه او نمانده است (دقت كنيد).
***
آيه بعد، به عنوان يك جمع بندى اشاره به بحث‌هاى آيات گذشته كرده مى‌گويد: «برنامه حج و مناسك آن چنين است كه گفته شد» «ذلِكَ». ٤
بعد براى تأكيد بر اهميت وظائفى كه بيان گرديد، اضافه مى‌كند: «و هر كس برنامه‌هاى الهى را بزرگ بشمرد، و احترام آنها را حفظ كند براى او نزد پروردگارش بهتر است» «وَ مَنْ يُعَظِّمْ حُرُماتِ اللَّهِ فَهُوَ خَيْرٌ لَهُ عِنْدَ رَبِّهِ».
روشن است «حرمات» در اينجا اشاره به «اعمال و مناسك حج» است و