تفسير منهج الصادقين فى الزام المخالفين - كاشانى، ملا فتح الله - الصفحة ١٧٨ - سوره الحديد(٥٧) آيات ١٠ تا ١٩
بدايت حال خاشع و خاضع بودند فَطالَ پس دراز شد عَلَيْهِمُ الْأَمَدُ برايشان زمان يعنى عمر دراز يافتند و امل دور پيش گرفتند يا دراز گشت برايشان زمان فترت ميان ايشان و انبياى ايشان يا طويل شد زمان جزا دادن ايشان فَقَسَتْ پس سخت شد قُلُوبُهُمْ دلهاى ايشان و در آن اثر خشوع نماند پس روى بگناه آوردند و دين و شريعت خود را فرو گذاشتند ابن مسعود از رسول (ص) روايت كرده كه يهودان از تورية آنچه مقبول طبع ايشان بود و مشتهى انفس ايشان و در آن تكليفى و مشقتى نبود بگذاشتند و آنچه نواهى و زواجر بود منحرف ساختند كقوله تعالى يُحَرِّفُونَ الْكَلِمَ عَنْ مَواضِعِهِ و آنچه هواى نفس ايشان بود بجاى آن نوشتند و بعد از آن گفتند كه اين را بر قوم بنى اسرائيل عرض بايد كرد هر كه قبول نكند او را ببايد كشت پس اتفاق كردند كه اول بنزد حبر روند كه اعلم ايشان بود و صورت حال باو اعلام نمايند اگر او قبول كند ديگرى رد نتواند كرد و اگر او قبول نكند او را بكشند حبر خبر يافته آياتى چند بر ورقى نوشت و چون ايشان نزد او آمدند و محرفات را بياوردند آن و رق را بر بالاى محرفات ايشان نهاد و گفت اينكلام خداست و تورية كلام موسى ايشان پنداشتند كه كتاب محرف ايشان را ميگويد شاد شدند و بعضى از خواص حبر اين را ميدانستند چون وى وفات كرد اينخبر آشكارا شد و اختلاف در بنى اسرائيل پيدا شد هفتاد و دو فرقه طايفه شدند طايفه كه بر حق بودند تابع حبر شدند و از مقاتل مرويست كه مراد از اين آيه مؤمنان اهل كتابند كه قبل از بعثت برسول (ص) ايمان داشتند چون روزگار آمدن آن حضرت دراز شد دلهاى ايشان سخت گشت و بدعة و رهبانية وضع كردند و صوامع ساختند كقوله تعالى وَ رَهْبانِيَّةً ابْتَدَعُوها و اندكى بر دين حضرت عيسى (ع) بماندند و لهذا قال جل ذكره وَ كَثِيرٌ مِنْهُمْ و بسيارى از ايشان فاسِقُونَ خارجند از دين خود و تارك احكام كتاب بجهت فرط قسوت از بعضى اكابر منقولست كه نتيجه سختى دل غفلت است و نشانه نرمى دل توجه بطاعت و از حضرت عيسى على نبينا و عليه السلم مأثور است كه
لا تكثروا الكلام بغير ذكر اللَّه فقسوا قلوبكم فان القلب القاسى بعيد من اللَّه و لا تنظروا فى ذنوب العباد كانكم ارباب و انظروا فى ذنوبكم كانكم عبيد و الناس رجلان مبتلى و معافى فارحموا اهل البلاء و احمدوا اللَّه على العافية
يعنى بسيار نگردانيد كلام را بغير ياد خدا تا بسبب آن غليظ و سخت نگردانيد دلهاى خود را و دلى كه قساوت داشته باشد دور است از رحمت خدا و بعد از آن فرمود كه نظر در ذنوب عباد مكنيد زيرا كه شما معبود ايشان نيستيد و نظر در گناهان خود كنيد زيرا كه بدام بندگى خدا در بنديد و مردمان بر دو قسماند صاحب ابتلا و خداوند عافيت بر اهل بلا رحم كنيد