تفسير منهج الصادقين فى الزام المخالفين - كاشانى، ملا فتح الله - الصفحة ١٣٢ - سوره الرحمن(٥٥) آيات ٦٠ تا ٦٩
رتبه از ايشان كمتر و پائينتر باشند و مؤيد اينست آنچه در روايت واقع شده كه دو بوستان اول زر است براى مقربان درگاه احديت كه سابقانند و اين دو بوستان از نقره است براى اصحاب يمين فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما پس بكدام از نعمتهاى پروردگار خود كه بهشتها نامزد بندگان ميكند بر قدر رتبه تُكَذِّبانِ تكذيب ميكنيد و عياشى باسناد خود آورده از ابو بصير كه حضرت ابو عبد اللَّه سلام اللَّه عليه را گفتم كه فداى تو گردم مرا خبر ده از مرد مؤمن كه او را در دنيا زوجه مؤمنه باشد آيا در بهشت ميان ايشان تزويج باشد يا نه فرمود يا ابا محمد خداى عادلست و حكيم هر گاه كه مرد افضل از زن باشد او را مخير سازد در تزويج پس اگر آن زن را اختيار كند از جمله زوجات وى باشد و همچنين اگر زن بهتر از مرد باشد او را مخير گردانند در تزويج پس اگر شوهر خود را اختيار نمايد وى زوج او باشد بعد از آن فرمود كه
لا تقولن الجنة واحدة
مگوييد كه بهشت يكيست زيرا كه حق سبحانه فرموده كه وَ مِنْ دُونِهِما جَنَّتانِ
و لا تقولن درجة واحدة
و مگوييد كه جنت يك درجه و يك مرتبه است زيرا كه حق سبحانه فرمود كه (درجات بعضها فوق بعض) و مراتب آن تفاضل بقدر مراتب اعمالست گفتند يا رسول اللَّه چون مؤمنان در بهشت بعضى ارفع از بعضى ديگر باشند پس اگر اراده ملاقات يكديگر داشته باشند چگونه ميسر شود فرمود آنكه فوق از او باشد تواند كه بمنزل او هبوط كند و آنكه تحت ديگرى باشد نرسد او را كه بمنزل او صعود نمايد زيرا كه شايسته آن مكان نباشد ليكن هر گاه ميل ملاقات بيكديگر داشته باشند بهم ملتقى شوند بر مواضع نيكو و علاء بن سبابه گويد كه ابو عبد اللَّه (ع) را گفتند يا بن رسول اللَّه مردمان از قول ما تعجب مىكنند كه قومى از دوزخ بيرون آيند و به بهشت روند و در آنجا اولياء اللَّه باشند فرمود اى علا حق سبحانه فرموده كه و من دونهما جنتان بخدا سوگند كه ايشان اولياء اللَّه نباشند گفتم ايشان كافر باشند فرمود كه اگر كافر ميبودند به بهشت نميرفتند گفتم پس مؤمن مرده باشند فرمود بخدا سوگند كه اگر مؤمن ميبودند بدوزخ نميرفتند و ليكن ميانه حال باشند مراد حضرت آنست كه آن افاضل و خياز اهل ايمان نبوده باشند بعد از آن وصف اين دو جنت ميكند و ميفرمايد كه مُدْهامَّتانِ يعنى اين دو بهشت بسيار سبز باشند و از غايت سبزى بسياهى زننده باشند آيه مشعر است بر آنكه غالب در اين دو بهشت نباتاتست و رياحين منبسط بر روى زمين و غالب در آن دو بهشت ديگر اشجار و فواكه فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما پس بكدام از نعمت هاى اله خود كه چنين بوستانهاى بغايت سبز و خرم كه موجب روشنى چشم است بشما عطا ميكند