تفسير منهج الصادقين فى الزام المخالفين - كاشانى، ملا فتح الله - الصفحة ٢٥٣ - سوره الممتحنة(٦٠) آيات ١ تا ١٣
ميان مؤمن و كافره و ميان كافر و مؤمنه پس رد كنند هر يك مهرى را كه بصاحب خود دادهاند ذلِكُمْ جميع آنچه مذكور شد در اين آيه حُكْمُ اللَّهِ فرمان خدايست يَحْكُمُ حكم ميكند خداى بَيْنَكُمْ ميان شما اين استينافست يا حال از حكم بر حذف ضمير اى يحكمه اللَّه بينكم وَ اللَّهُ عَلِيمٌ و خدا داناست بمصالح شما حَكِيمٌ حكمكننده بآنچه مقتضى حكمت او است از حسن مرويست كه در صدر اسلام مسلمه در تحت كافر بود و كافره در تحت مسلم پس باين آيه منسوخ شد و بدانكه اگر مهر مهاجرت بر شيئى محرم واقع شده باشد چون خمر و خنزير يا زوج كافر چيزى باو نداده باشد دفع مهر بر او واجب نيست و نيز حكم رد مهر در صورتيست كه زوج مطالبه مهر كند نه اقرباى زوجه پس اگر پدر و يا برادران زوجه طلب مهر كنند واجب نيست دفع مهر بايشان و بر امام و نايب اوست كه مهر را از بيت المال بزوج كافر رساند و اگر اين قضيه در شهرى باشد كه امام يا نايب امام در آنجا نباشد بر مسلمانان واجب نيست دفع مهر بزوج و همه اين احكام در زنان هدنه است پس اگر زنى بدون وقوع هدنه از بلاد شرك هجرت نمايد دفع مهر او واجب نيست زيرا كه زوج او حربيست و حربى در نفس و مال محقون نيست و ابو حنيفه باين استدلال كرده بر صحت نكاح مهاجرت بدون عده مگر گاهى كه حامله باشد و اين غلط است بجهت امكان اشتراط نكاح به عده هم چنان كه قايلست در حق حامله و آيه دالست بر وقوع فسخ نكاح بمجرد اسلام زوجات بدون ايقاع طلاق ليكن اگر اسلام ايشان قبل از دخول باشد فى الحال فسخ واقع ميشود و اگر بعد از دخول باشد فسخ موقوفست بر انقضاى عده پس اگر زوج در اثناى عده اسلام آورد احق خواهد بود بزوجه خود و اين حكم در غير كتابين است اما در ايشان آنست كه اگر اسلام از جانب زوج باشد نكاح منفسخ نميشود و اگر از جانب زوجه باشد حكم آن بر طريق سابقست و باقى احكام در اين باب در كتب فقهه مذكور است آوردهاند كه بعد از اين آيه مؤمنان اداء مهور مهاجرات كردند بازواج ايشان و كفار از اداى مهور مرتدات ابا نمودند آيه آمد كه وَ إِنْ فاتَكُمْ و اگر فوت شود يعنى سبقت گيرد و برهد از شما اى مؤمنان شَيْءٌ مِنْ أَزْواجِكُمْ يكى از زنان شما إِلَى الْكُفَّارِ بسوى كافران يعنى بدار الحرب پيوندد و مهر او بدست شما نيايد فَعاقَبْتُمْ پس از پى درآئيد ايشان را تا غيمت ايشان بدست شما درآيد و در كشاف آورده كه عاقبتم مشتق از عقبه است بمعنى نوبت يعنى بيايد نوبت شما از ادا كردن مهر به اين وجه كه در عاقبت شما برايشان ظفر يابيد و غنيمت بدست شما