نهج الحقّ و کشف الصدق ت کهنسال - علامه حلی - الصفحة ٥٧٤ - فصل چهاردهم جنايات و توابع آن

واجب آيد، ابتدا حدود بر او جارى مى‌گردد، سپس كشته مى‌شود.

ابو حنيفه بر آن است كه همه حدود از او ساقط مى‌گردد ولى به قتل مى‌رسد[١]، اما آيات خداوند نشانگر اجراى اين كيفرهاست.

ابو حنيفه مى‌گويد: اگر شراب به جوش آيد و مست كند و كف برآورد، به نوشيدن آن حد واجب مى‌گردد، اما اگر كف برنياورد به نوشيدنش حدى واجب نيست، گرچه جوشنده و مست‌كننده باشد. ابو حنيفه با اجماع مخالفت كرده كه به موجب آن شراب حرام و حد واجب است‌[٢].

نيز از آراء او: هر گاه افشره انگور پخته گردد و دو سوم آن بخار شود، حلال است و تا مست نكند حدى بر آشامنده نيست، اما گر كمتر از دو سوم بخار شود، حرام است و حدى بر آن نيست تا مست كند.

آنچه از خرما و كشمش حاصل آيد، در صورت جوشيدن، نبيذ است و حلال تا مستى آرد و با فرض پخته نشدن حرام است و بدون حد، مگر مستى آورد. جز از محصول انگور و نخل؛ چون عسل، جو، گندم و ارزن به جملگى مباح است و بدون حد، گرچه مستى آورد[٣].

ابو حنيفه با كلام رسول عناد ورزيده كه فرمود: «همانا از انگور شرابى است و از خرما شرابى، از عسل، شرابى و از جو شرابى»[٤] و «هر مست‌كننده‌اى حرام است‌[٥]

[١]. تفسير خازن، ج ١، ص ٤٩٣ و الفقه على المذاهب، ج ٥، ص ٤١٥.

[٢]. الفقه على المذاهب، ج ٥، ص ١٨، ٢٢، ٢٥، با توجيه دليل ابو حنيفه از فضل و بدايه المجتهد، ج ١، ص و ٣٨٢ و الهدايه ج ٤، ص ٨٠ و ٨٢.

[٣]. همان.

[٤]. ابن ماجه در سنن خود، ج ٢، ص ١١٢١ نقل كرده است: پيامبر فرمود: از گندم شرابى و از جو شرابى و از كشمش و خرما و عسل، شرابى.

[٥]. التاج الجامع للاصول، ج ٣، ص ١٤٢ و ١٤٣، به دعوى كتاب، روايت را اصحاب سنن ذكر كرده‌اند.