نهج الحقّ و کشف الصدق ت کهنسال - علامه حلی - الصفحة ٤٣٦ - فصل اول طهارت

حق سازگار نيست زيرا خداوند فرموده: «اگر آب نيافتيد تيمم كنيد» و هر گاه مكلف فرمانى را كه به او داده‌اند اجرا كند از عهده تكليف خارج مى‌شود.

٢١- اماميه بر آنند كه اگر كسى آب نيافت ولى لباس يا نمد زين را به دست آورد كه با تكاندن آنها مى‌توان به خاك دست يافت، بايد به همان خاك تيمم كند. اگر جز گل چيزى پيدا نكرد، بايد دست‌ها را در آن فرو برد و پس از ماليدن آنها به هم، به همان تيمم كند. ابو حنيفه مى‌گويد؛ نماز بر چنين شخصى حرام است، اما خداوند فرموده است كه بر خاك پاك تيمم كنيد و در اين موضع، خاك پاك يافت شده است‌[١].

٢٢- اماميه معتقدند پيكر سگ، نيم خورده و آب دهان او نجس است و مالك همه آنها را پاك مى‌داند[٢]. او با سنت متواتر پيامبر ٦ مخالفت ورزيده زيرا رسول خدا به خانه‌اى كه سگ در آن بود وارد نمى‌شد[٣].

٢٣- اماميه آب كثير را فقط هنگامى نجس مى‌دانند كه تغيير كند و مراد ايشان از آب كثير و فراوان آبى است كه به حد كر برسد يعنى هزار و دويست رطل عراقى باشد.

ابو حنيفه مى‌گويد: حد و اندازه آب كثير آن است كه يكى از دو سوى آب به سبب حركت جانب ديگر، متحرك نگردد[٤]. رأى ابو حنيفه با مقتضى شرع ناهمگون است زيرا احكام شرعى داراى ملاك و انضباط مى‌باشد و شناخته شده و آشكار است، در حالى كه حركت قابل شدت و ضعف است و نمى‌توان احكام طهارت و نجاست را به آن استناد داد زيرا بر هم انطباق و سازگارى ندارند.

[١]. فضل به اين مطلب اعتراف كرده و از پاسخ به فتواى شافعى در اين مسأله چشم پوشيده است.

[٢]. الفقه على المذاهب، ج ١، ص ١١، شگفت‌انگيز است كه ميان رأى ابو حنيفه و مالك در پاكى سگ زنده و روايت پيامبر از صحيح مسلم چقدر فاصله است. رسول خدا فرمود:« هنگامى كه سگ ظرفى را ليسيد، آن را به خاك بمالند و سپس هفت بار بشويند.» اين روايت در صحاح و سنن آمده است.

[٣]. صحيح مسلم، ج ٢، ص ٣٣١ و صحيح البخارى، ج ٣، ص ٢١.

[٤]. بدايه المجتهد، ج ١، ص ١٨.