نهج الحقّ و کشف الصدق ت کهنسال - علامه حلی - الصفحة ٢٠٤ - ٢٧ آيه علم الكتاب

اما «صلاة» چگونه است؟ فرمود: بگوييد: خدايا بر محمّد و آل محمّد درود فرست چنان كه بر ابراهيم و آل او فرستادى.

٢٦. آيه مرج البحرين،

«دو دريا را پيش راند تا به هم رسيدند.»[١] جمهور از ابن عباس آورده‌اند كه ميان على و فاطمه ٨ برزخ و فاصله‌اى است كه پيامبر است و از آن دو گوهر و مرجان كه حسن و حسين هستند پديد آمده‌اند و اين مرتبت براى هيچ يك از ياران پيامبر بدست نيامده است‌[٢].

٢٧. آيه علم الكتاب‌

: «و هر كسى كه از كتاب آگاهى داشته باشد.»[٣] جمهور روايت كرده‌اند كه آن شخص على ٧ است‌[٤].

[١]. الرحمن: ١٩.

[٢]. الدر المنثور، ج ٦، ص ١٤٦، روح المعانى، ج ٢٧، ص ٩٣، مناقب ابن مغازلى ص ٣٣٩، نور الابصار ص ١٠١، ينابيع المودة ص ١١٨، گفته است: روايت را ابو نعيم، ثعلبى و مالكى به اسانيد خود بيان كرده‌اند و سفيان ثورى نيز روايت را آورده؛ جملگى از ابو سعيد خدرى و ابن عباس و انس بن مالك حديث كرده‌اند.

[٣]. رعد: ٤٣.

[٤]. از جمله ثعلبى در تفسير خود به دو طريقه: نخست از عبد اللَّه بن سلام كه مى‌گويد: آن شخص فقط على بن ابى طالب ٧ بود. به همين گونه در ينابيع المودة ص ١٠٢، به سندهاى ثعلبى و ابن مغازلى.

طريق دوم از ابو سعيد خدرى است، همانسان كه در الاتقان سيوطى، ج ١، ص ١٣ و ينابيع المودة ص ١٠٢، آمده است و آنها حديث را به طريقه‌هايى بيان كرده‌اند.

گفته شده است كه آيه مذكور در باره عبد اللَّه بن سلام و دو مصاحب او نازل شده است. افزون بر آنكه خود عبد اللَّه بن سلام پندار گوينده را تكذيب و ابطال ساخته، شعبى نيز پاسخ گفته كه عبد اللَّه بن سلام در مدينه ايمان آورده ولى آيه مكّى است پس نمى‌تواند به او مربوط باشد( تفسير طبرى، ج ١٧، ص ١٧٧، الدر المنثور، ج ٤، ص ٦٩، الاتقان، ج ١، ص ١٣)( پاسخ شعبى در: تفسير الخازن، ج ٤، ص ٧٣، ذكر شده و سعيد بن جبير نيز همين پاسخ را داده است). همچنين گروهى از بزرگان مانند فخر رازى بيان كرده‌اند كه اثبات پيامبرى به گفته يك دو نفر كه معصوم نيستند و ممكن است دروغگو باشند، ممكن نيست، پس نمى‌توان آيه را در باره ابن سلام و يارانش دانست.

( التفسير الكبير ج ١٩، ص ٧٠، ينابيع المودة ص ١٠٤).