نهج الحقّ و کشف الصدق ت کهنسال - علامه حلی - الصفحة ٤٩١ - فصل پنجم حج

ميسر است قربانى كند و هر كه را قربانى ميسر نشد، سه روز در حج روزه بدارد و هفت روز چون از حج باز گردد، تا ده روز كامل شود ...»[١] و پيامبر فرمود: «و چون آهنگ حج كند بايد قربانى نمايد و كسى كه با او قربانى نيست بايد سه روز در حج روزه بگيرد و چون به سوى اهل خويش بازگشت هفت روز ديگر نيز روزه دارد.»[٢] ١٠- هفت روز روزه تنها در صورتى جايز است كه به سوى خاندان خود بازگردد يا به اندازه رسيدن مسافران به خانواده‌اش صبر كند يا يك ماه بر او بگذرد.

ابو حنيفه اين شرايط را واجب نمى‌داند و بر آن است كه چون شخص از اعمال حج فراغت يافت مى‌تواند روزه بدارد[٣]. خداوند به خلاف پندار ابو حنيفه مى‌فرمايد:

«و هفت روز، چون بازگشتيد»[٤] ١١- احرام پيش از ميقات روا نيست ولى ابو حنيفه و شافعى آن را افضل مى‌دانند[٥]. عمل پيامبر با گمان آنها ناسازگار است كه از ميقات احرام بست و اگر احرام پيش از ميقات افضل بود پيامبر آن را فرو نمى‌نهاد؛ و فرمود: «از من مناسك حج را فرا گيريد.»[٦] ١٢- يكى از شرايط طواف، طهارت است، كسى كه حدثى از او سر زده يا جنب است، طواف معتبر و مقبولى بجا نياورده است. ابو حنيفه مى‌گويد: اگر چنين شخصى ساكن مكه است دوباره طواف كند و گر نه به سرزمين خود باز گردد و به حسب آنكه محدث يا جنب باشد قربانى كند. محدث، يك گوسفند و جنب، يك شتر[٧]. پيامبر- كه فرمان دادند مناسك را از ايشان بياموزيم- در هنگام طواف وضو داشتند و عمل ايشان‌

[١]. بقره: ١٩٦.

[٢]. صحيح مسلم، ج ٢، ص ٥٤٢، الدر المنثور، ج ١، ص ٢١٢ و ٢١٦ از برخى از حافظان حديث.

[٣]. تفسير خازن، ج ١، ص ١٣٦ و الهدايه، ج ١، ص ١١٣.

[٤]. بقره: ١٩٦.

[٥]. بداية المجتهد، ج ١، ص ٢٦٢ و الهدايه، ج ١، ص ٩٨.

[٦]. بداية المجتهد، ج ١، ص ٢٧٥، مسند احمد، ج ٣، ص ٣١٨، ٢٨٣ و مصابيح السنه، ج ١، ص ١٢٩.

[٧]. الفقه على المذاهب، ج ١، ص ٦٧٥ و الهدايه، ج ١، ص ١١٩.