نهج الحقّ و کشف الصدق ت کهنسال - علامه حلی - الصفحة ١١٠ - خداوند طاعتها را دوست دارد و از گناهان بيزار است

مطلب پنجم:

خداوند طاعتها را دوست دارد و از گناهان بيزار است.

اين مذهب و انديشه اماميه است. ايشان برآنند كه خداوند طاعت را اراده كرده است، خواه انجام شود يا نشود؛ و گناهان خواه واقع شوند و خواه نشوند مورد اراده او نيستند. اشاعره با حكم عقل و نقل مخالفت كرده‌اند و پنداشته‌اند خداوند هر موجودى را اراده كرده است خواه طاعت باشد و خواه معصيت و خواه به آن فرمان داده باشد يا نهى كرده باشد. بر اين اساس همه گناهان مانند شرك، ظلم، ستم، تجاوز و هر شرى، مورد اراده و خواست خدا بوده است. برخى از اشعريان گفته‌اند، خداوند دوستدار گناهان است و هر طاعتى كه كافران بجا نياورده‌اند نزد خدا منفور بوده و آن را اراده ننموده؛ به ديگر سخن پروردگار به آنچه نمى‌خواسته فرمان داده و از آنچه مى‌خواسته بازداشته است. پس كافر در كفر خود به فرمان حق عمل كرده و ايمانى را كه خدا دوست نداشته ترك گفته است‌[١].

از اين رأى امور محالى لازم مى‌آيد:

الف) نسبت قبيح به خداوند، زيرا اراده قبيح، قبيح است و كراهت حسن، نيز قبيح است و ما پيشتر بيان داشتيم كه خداوند از هر زشتى پيراسته است.

ب) عصيانگر با سركشى خود، مطيع محسوب شود زيرا او اراده الهى را پديد آورده و به خواست او عمل نموده است‌[٢].

ج) خداوند به ناخواست خود امر كرده باشد، زيرا كافر را به ايمان فرمان داده ولى چون ايمان كافر موجود نشده است، پس ايمان او مكروه خداوند بوده است؛ و خداوند به آنچه مكروه او بوده فرمان داده است. همچنين از آنچه مى‌خواسته نهى كرده است‌

[١]. شرح العقائد و حاشيه كستلى، ص ١١٢، الفصل ابن حزم، ج ٣، ص ١٤٢، الملل و النحل، ج ١، ص ٩٦.

[٢]. چون به رأى اشاعره، آنچه موجود است مورد اراده خداوند بوده است و آنچه موجود نگشته، نبوده است، پس عصيان سركشان كه موجود است به اراده خدا خواهد بود.( م).