نهج الحقّ و کشف الصدق ت کهنسال - علامه حلی - الصفحة ١٠٨ - افعال خداوند غايتمند است

ه) مخالفت با كتاب گرانسنگ خداوند از تبعات نظر اشاعره است. زيرا خداوند در مواضعى از قرآن به صراحت بيان داشته كه اعمال او هدفمند هستند و عبث و بيهودگى را در آنها راهى نيست:

«ما آسمان و زمين و آنچه ميان آن دو است را به بازيچه نيافريده‌ايم.»[١]، «آيا پنداريد كه شما را بيهوده آفريده‌ايم؟[٢] و «جن و انس را جز براى پرستش خود نيافريده‌ايم.»[٣] اين آيات گفتار آشكارى در هدفمند بودن خداوند است. پروردگار فرموده است: «به سبب ظلمى كه يهوديان كردند از راه خدا باز داشتند طيبات و روزى پاكيزه‌اى را كه بر ايشان حلال شده بود، حرام كرديم.»[٤] و «از بنى اسرائيل آنان كه كافر شدند به زبان داود و عيسى بن مريم لعنت شدند اين لعنت پاداش عصيان و تجاوزشان بود.»[٥] و «حديثتان را آشكار كنيم.»[٦] آيات نشانگر غرض و غايت در افعال بارى بيش از آن هستند كه به شماره درآيند، پس مقلد بايد نيكو بنگرد و از عذاب خدا پروا كند، آيا رهبر او سزاوار تقليد هست يا نيست؟ در گفتار تأمل كند نه در گوينده و براى پاسخ خدا مهيا گردد آنگاه كه مى‌پرسد: «آيا آن قدر شما را عمر نداده بوديم كه پندگيرندگان پند گيرند؟ و شما را بيم دهنده آمد.»[٧] اين كلام خداوند بر زبان ترساننده است و دلايل عدليه كه بر خرد- حجت الهى بر خلق- تكيه دارند آن را تأييد و يارى مى‌كنند. مقلد اين سخنان را با

[١]. انبياء: ١٦.

[٢]. مؤمنون: ١١٥.

[٣]. ذاريات: ٥٦.

[٤]. نساء: ١٦٠.

[٥]. مائده: ٧٨.

[٦]. محمّد ٦: ٣١.

[٧]. فاطر: ٣٧.