اماميه باور دارند كه پيامبر آنچه را كه خداوند اراده كرده، قصد نموده و آنچه خدايش ناپسند داشته، ناپسند دانسته است. پيامبر در اراده و كراهت با پروردگار مخالفت ننموده است.

اشاعره موضعى مخالف دارند و خواست و ناخواست پيامبر را مخالف خدا مى‌دانند[١] زيرا (به رأى ايشان) خداوند از كافر سركشى و گناه خواسته و پيامبر خلاف اين امور را. پناه بر خداوند بزرگ از مذهبى كه ثمره آن مخالفت خواست خدا و پيامبرش باشد[٢] و اراده پروردگار با اراده شياطين همسو گردد.

ما فاعل اعمال خود هستيم‌

اماميه‌[٣] و معتزله همداستانند كه ما بجاى آورنده اعمال خود هستيم و در اين حكم، دعوى بداهت و ضرورت كرده‌اند. هيچ عاقلى در تفاوت ميان حركات اختيارى و اضطرارى ترديد نمى‌كند و اين مطلب در نهاد هر خردمندى، بلكه در فطرت كودكان‌

[١]. بنگريد به: الفصل في الملل و الاهواء و النحل، ابن حزم، ج ٣، ص ٥٢، و بعد از آن و ص ١٤٢ و بعد از آن.

[٢]. اين نظر از پايه‌ها و اركان مذهب اشعرى است و اشاعره در بيشتر مسائل اعتقادى خود از آن بهره مى‌برند.

[٣]. بر محققى كه آثار اماميه را به خوبى پژوهش كرده باشد پوشيده نيست كه آنان جبر و تفويض را بر خلاف اشاعره و معتزله، باطل مى‌دانند همان گونه كه به تواتر از امامان اهل بيت- درود بر ايشان- وارد شده است:

« نه جبر است و نه تفويض بلكه چيزى است ميان اين دو» ايشان جبر و تفويض را با« لاى نفى جنس» ابطال نموده‌اند و امر بين امرين را اين گونه تفسير نموده‌اند كه مالكيت راستين- كه در آن به ضرورت عقل و وجدان ترديدى نيست- قدرت و توانايى كه بندگان صاحب آن هستند، از خداست كه به آنها بخشيده است و مالكيت او از بندگان فراتر و بيشتر است و بر آنچه مردمان مى‌كنند، تواناتر. بندگان به اجازه او برمى‌گزينند يا ترك مى‌كنند و در امور خويش تصرف مى‌نمايند. خداوند فرموده:« پروردگار هيچ كس را جز به اندازه طاقتش مكلف نمى‌كند»( بقره، ٢٨٦) و« تا مى‌توانيد از خدا بترسيد و گوش فرا داريد و اطاعت كنيد.»( تغابن، ١٦) و آيات ديگر.