نهج الحقّ و کشف الصدق ت کهنسال - علامه حلی - الصفحة ٤٩٦ - فصل پنجم حج

٢٤- اگر محرم شكارى را كه از آن ديگرى است به قتل رساند، جزاى صيد براى خداوند است و بهاى صيد از آن مالك. مالك بر آن است كه به كشتن مملوك، جزاء واجب نمى‌شود[١]. سخن او با فرموده خدا، همراه نيست: «... هر كه صيد را به عمد بكشد جزاى او قربانى كردن حيوانى است همانند آنچه كشته است.»[٢] ٢٥- كسى كه در محاصره قرار گرفته است، نمى‌تواند از احرام خارج شود مگر آنكه قربانى كند.

مالك مى‌پندارد كه اين قربانى بر او واجب نيست‌[٣] ولى خداوند فرموده: «و اگر شما را از حج باز داشتند آن قدر كه ميسّر است قربانى كنيد.»[٤] جابر مى‌گويد: «ما با پيامبر در حديبيه بوديم و براى هر هفت نفر يك شتر يا ماده گاو قربانى مى‌كرديم.»[٥] ٢٦- اگر كسى در محاصره دشمن قرار گيرد جايز است در همان مكان قربانى كند و مستحب است قربانى را به مكه يا منى بفرستد.

ابو حنيفه مى‌گويد: قربانى جز در حرم جايز نيست پس بايد قربانى را به مكه بفرستد و زمانى را كه براى رسيدن آن لازم است به حدس و گمان محاسبه كند[٦].

فتواى ابو حنيفه تطابقى با عمل پيامبر ندارد زيرا مشركان در حديبيه مانع و مزاحم آن حضرت شدند، ايشان قربانى نمودند و در همان مكان از احرام بيرون آمدند[٧]، واژه حديبيه از حل (بيرون رفتن از احرام) است.

٢٧- اگر كسى در حال تمتع با مزاحمت و منع دشمن روبرو شود مى‌تواند از احرام‌

[١]. فضل اين مطلب را بيان كرده است، نيز در الفقه على المذاهب، ج ١، ص ٦٨٠.

[٢]. مائده، ٩٥.

[٣]. الفقه على المذاهب، ج ١، ص ٧٠٤ و بداية المجتهد، ج ١، ص ٢٨٧.

[٤]. بقره: ١٩٦.

[٥]. مسند احمد، ج ٣، ص ٢٩٣، ٣١٦ و كامل ابن اثير، ج ٢، ص ١٣٩.

[٦]. الفقه على المذاهب، ج ١، ص ٧٠١ و بداية المجتهد، ج ١، ص ٢٨٧ و تفسير كبير، ج ٤، ص ١٤٩.

[٧]. تاريخ الكامل، ج ٢، ص ١٣٩، بداية المجتهد، ج ١، ص ٢٨٧ و تفسير كبير، ج ٤، ص ١٤٩، ١٥٠.