نهج الحقّ و کشف الصدق ت کهنسال - علامه حلی - الصفحة ٥٦٢ - فصل سيزدهم طلاق و توابع آن

است![١] آيا عقل اين فتوى را مى‌پذيرد؟

٢٧- اگر مادر نيازمند و تهيدست باشد، نفقه او واجب است، به رغم مالك بن انس‌[٢] و بر وفاق خدا: «در دنيا با آنها (پدر و مادر) به وجهى پسنديده زندگى كن.»[٣] كسى از پيامبر پرسيد: نيكوكارترين شخص كيست؟ فرمود: مادرت- پس از او؟

- مادرت- پس از او؟

- مادرت پس از او پدرت‌[٤].

بدينسان پيامبر پدر را در رتبه چهارم قرار داد.

٢٨- نفقه بر زن با گذشت زمان از ميان نمى‌رود. ابو حنيفه بر آن است كه نفقه ساقط مى‌گردد[٥].

خرد گواه است كه آنچه به عنوان دين بر انسان است تنها با از ميان رفتن علتش، از ميان مى‌رود و گذر زمان علت نفى و سقوط نفقه نيست همان گونه كه در باره دين،

[١]. بداية المجتهد، ج ٢، ص ٣١٢ و الهدايه، ج ٢، ص ٣٩.

فضل مى‌گويد: دليل ابو حنيفه اين است كه اعتراف‌كننده به سبب اقرار خويش مؤاخذه و پيگرد مى‌شود و ميتواند دعوى كند كه سخنش، غير ممكن و محال است، اكنون كه از اين دعوى مى‌گذرد، نمى‌توان پيگرد برخاسته از اعتراف را ناديده گرفت.

اين نيكوترين توجيه براى دليل ابو حنيفه است.

[٢]. فضل پس از پذيرش براى مالك، درصد توجيه آن برآمده، براى پژوهش بيشتر بايد به كتب مفصل مالكيان رجوع كرد.

[٣]. لقمان: ١٥.

[٤]. سنن ابن ماجه، ج ٢، ص ١٢٠٦ و التاج الجامع للاصول، ج ٥، ص ٤، به نوشته آن كتاب، اين روايت را ذكر كرده‌اند.

[٥]. الهدايه، ج ٢، ص ٣١.